PrawMi

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 1159.

Aktualizacja: 18 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 4 orzeczeń

§ 1.W zakresie uregulowanym przepisami niniejszej części sąd może podejmować czynności jedynie wtedy, gdy ustawa tak stanowi.

§ 2.Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie w wypadkach wskazanych w ustawie.

§ 3.W wypadkach, o których mowa w art. 1171, 1172, 1177, 1178 i 1179, sąd może orzec na posiedzeniu niejawnym. Przed rozstrzygnięciem sąd może wysłuchać strony, wysłuchanie może odbyć się także przez odebranie oświadczenia na piśmie. W miarę potrzeby sąd może zażądać, aby oświadczenie na piśmie zawierało podpis notarialnie poświadczony.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

I ACz 1997/16Sąd Apelacyjny w Krakowie

I ACz 1997/16

Fragment uzasadnienia

… (...) może dochodzić roszczenia przedstawionego do potrącenia w odrębnym procesie; 4. naruszenie art. 1159 § 1 k.p.c. przez podjęcie czynności ingerujących w postępowanie arbitrażowego toczące się pomiędzy stronami, przez udzielenie zabezpieczenia polegającego na zobowiązaniu (...) do złożenia wniosku o zawieszenie postępowania arbitrażowego oraz ustalenie, na czas trwania niniejszego postępowania, że potrącenia dokonane…
  • zabezpieczenie roszczenia
Czytaj orzeczenie
XXIII Gz 881/16Sąd Okręgowy w Warszawie

XXIII Gz 881/16

Fragment uzasadnienia

… pozwany albo uczestnik postępowania nieprocesowego podniósł zarzut zapisu na sąd polubowny przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Zgodnie natomiast z treścią art. 1159 § 1 k.p.c. w zakresie uregulowanym przepisami niniejszej części sąd może podejmować czynności jedynie wtedy, gdy ustawa tak stanowi. W świetle powyższego przepisu prawa sądy powszechne mogą podejmować czynności w zakresie uregulowanym przepisami części…
Czytaj orzeczenie
I ACa 540/14Sąd Apelacyjny w Krakowie

I ACa 540/14

Fragment uzasadnienia

… je zawarty w umowie zapis na sąd polubowny. Podziela Sąd przy tym stanowisko strony pozwanej, że zastosowaniu art. 189 kpc stoi na przeszkodzie regulacja zawarta w art. 1159 § 1 kpc , który stanowi, że w zakresie uregulowanym przepisami niniejszej części (części V Sąd polubowny) sąd może podejmować czynności jedynie wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Przepis ten oznacza wyłączenie kompetencji sądów państwowych w przypadku kiedy…
  • sąd polubowny
Czytaj orzeczenie
I ACz 121/14Sąd Apelacyjny w Katowicach

I ACz 121/14

Fragment uzasadnienia

… (arbitrażowego) w sposób wyraźny przyjmują zasadę priorytetu zgodnej woli stron co do składu sądu polubownego i sposobu wyłonienia arbitrów oraz superarbitra. Zgodnie z art. 1159 § 1 kpc , sąd powszechny może podejmować czynności w tym zakresie jedynie wtedy , gdy ustawa tak stanowi. Treść art. 1171 § 2 kpc nie budzi wątpliwości co do tego, że jako regułę przyjmuje się , iż arbitrów wybierają strony, a następnie arbitrzy…
  • sąd polubowny
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 1159: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co stanowi przepis

Art. 1159 KPC wyznacza granice aktywności sądu państwowego w sprawach objętych częścią piątą Kodeksu postępowania cywilnego, czyli w obszarze sądownictwa polubownego (arbitrażu). Paragraf 1 wprowadza zasadę, że w zakresie uregulowanym tymi przepisami sąd może podejmować czynności wyłącznie wtedy, gdy ustawa wyraźnie mu na to pozwala. Oznacza to odwrócenie typowej logiki procesu cywilnego: sąd nie ma tu ogólnej kompetencji do prowadzenia sprawy, lecz jedynie kompetencje punktowe, wskazane w konkretnych przepisach. Paragraf 2 ogranicza zaskarżalność orzeczeń - zażalenie na postanowienie sądu przysługuje tylko w wypadkach wskazanych w ustawie, a nie zawsze. Paragraf 3 przewiduje z kolei, że w sprawach, o których mowa w art. 1171, 1172, 1177, 1178 i 1179 KPC, sąd może orzekać na posiedzeniu niejawnym, przy czym przed rozstrzygnięciem może wysłuchać stron, także przez odebranie oświadczenia na piśmie, a w razie potrzeby zażądać, by podpis pod takim oświadczeniem był notarialnie poświadczony.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy strony powierzyły rozstrzygnięcie sporu sądowi polubownemu, a mimo to pojawia się potrzeba udziału sądu państwowego. Chodzi o sytuacje pomocnicze i kontrolne, na przykład powołanie lub wyłączenie arbitra, rozstrzygnięcie o wygaśnięciu jego mandatu, udzielenie pomocy przy przeprowadzeniu dowodu czy późniejsza kontrola wyroku arbitrażowego. Art. 1159 KPC porządkuje te sytuacje i przypomina, że każdy krok sądu musi mieć wyraźną podstawę w ustawie. Reguła ta służy ochronie autonomii arbitrażu, który strony wybrały świadomie, rezygnując z pełnej drogi sądowej. Paragraf 3 ma znaczenie praktyczne przede wszystkim w sprawach dotyczących obsady składu sądu polubownego, gdzie liczy się szybkość działania.

Przykład

Dwie spółki zawarły umowę z zapisem na sąd polubowny i po powstaniu sporu jedna z nich nie chce wskazać swojego arbitra, licząc na przedłużenie sprawy. Druga strona kieruje do sądu państwowego wniosek o powołanie arbitra, powołując się na przepisy, do których odsyła art. 1159 § 3 KPC. Sąd może rozpoznać taki wniosek na posiedzeniu niejawnym, bez wyznaczania rozprawy, a wcześniej poprzestać na odebraniu pisemnych oświadczeń obu spółek. Gdyby powstały wątpliwości co do autentyczności podpisu pod oświadczeniem, sąd może zażądać podpisu notarialnie poświadczonego.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na założeniu, że skoro sprawa trafiła do sądu państwowego, to będzie ona prowadzona jak zwykły proces cywilny, z rozprawą i pełnym postępowaniem dowodowym. Art. 1159 § 1 KPC wyklucza taką interpretację - rola sądu jest wąska i ściśle wyznaczona ustawą. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie o powszechnej zaskarżalności postanowień; zażalenie przysługuje wyłącznie tam, gdzie ustawa tak stanowi. Mylące bywa też traktowanie posiedzenia niejawnego jako pozbawienia stron głosu, podczas gdy przepis wprost przewiduje możliwość ich wysłuchania. W indywidualnej sprawie związanej z arbitrażem warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy sąd może wtrącać się w postępowanie przed sądem polubownym?

Tylko w zakresie, w jakim wyraźnie pozwala mu na to ustawa. Art. 1159 § 1 KPC wyklucza podejmowanie przez sąd czynności bez wyraźnej podstawy prawnej.

Czy na każde postanowienie sądu w sprawach arbitrażowych służy zażalenie?

Nie. Zgodnie z art. 1159 § 2 KPC zażalenie przysługuje wyłącznie w wypadkach wskazanych w ustawie.

Kiedy sąd może orzekać na posiedzeniu niejawnym?

W sprawach, o których mowa w art. 1171, 1172, 1177, 1178 i 1179 KPC. Chodzi między innymi o kwestie związane z powołaniem i statusem arbitrów.

Czy strona zostanie wysłuchana przed rozstrzygnięciem?

Sąd może wysłuchać strony, także przez odebranie oświadczenia na piśmie. Nie jest to jednak obowiązkowe w każdej sprawie.

Po co sądowi notarialnie poświadczony podpis pod oświadczeniem?

Służy to potwierdzeniu, że oświadczenie rzeczywiście pochodzi od danej osoby. Sąd może tego zażądać w miarę potrzeby.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 1159
← Wróć do pełnej ustawy