Art. 1153^16b.

Co stanowi przepis

Art. 1153(16b) KPC reguluje sposób działania sądu w trzech sytuacjach związanych z wykonywaniem orzeczeń objętych rozporządzeniem nr 2019/1111 (tzw. Bruksela II ter), dotyczącym spraw małżeńskich oraz odpowiedzialności rodzicielskiej. Po pierwsze, przepis dotyczy przypadku, gdy strona wniosła o częściowe wykonanie orzeczenia, czyli domaga się realizacji tylko niektórych jego rozstrzygnięć. Po drugie, obejmuje sytuację, w której stwierdzono podstawy do odmowy wykonania orzeczenia jedynie co do jego części, a pozostała część nadal nadaje się do wykonania. Po trzecie, przepis odnosi się do przypadków, w których zachodzą podstawy do określenia warunków wykonywania kontaktów z dzieckiem. We wszystkich tych układach sąd właściwy do wykonania orzeczenia wydaje postanowienie: odpowiednio w przedmiocie częściowego wykonania orzeczenia albo w przedmiocie określenia warunków wykonywania kontaktów. Paragraf 2 przyznaje stronom środek zaskarżenia w postaci zażalenia na takie postanowienie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy podstawą wykonania jest orzeczenie objęte zakresem rozporządzenia nr 2019/1111, a więc w sprawach o charakterze transgranicznym w obrębie Unii Europejskiej. Warunkiem jest, aby zaistniała jedna z trzech przesłanek wskazanych w art. 1153(16b) § 1 KPC: wniosek strony o częściowe wykonanie, stwierdzenie podstaw odmowy wykonania co do części orzeczenia albo istnienie podstaw do doprecyzowania warunków wykonywania kontaktów. Sąd nie orzeka merytorycznie o samej treści praw rodzicielskich, lecz rozstrzyga o zakresie i sposobie wykonania orzeczenia już istniejącego. Postanowienie wydaje sąd właściwy do wykonania orzeczenia, a więc organ prowadzący postępowanie wykonawcze, a nie sąd, który wydał orzeczenie w państwie pochodzenia.

Przykład

Rodzic mieszkający w Polsce dysponuje orzeczeniem sądu innego państwa członkowskiego, które reguluje zarówno miejsce pobytu dziecka, jak i szczegóły kontaktów drugiego rodzica. Wnosi o wykonanie wyłącznie tej części, która dotyczy wydania dziecka, ponieważ pozostałe rozstrzygnięcia strony realizują dobrowolnie. Sąd właściwy do wykonania, działając na podstawie art. 1153(16b) § 1 KPC, wydaje postanowienie w przedmiocie częściowego wykonania orzeczenia. Gdyby natomiast orzeczenie zagraniczne określało kontakty zbyt ogólnie, sąd mógłby wydać postanowienie określające praktyczne warunki ich wykonywania, na przykład miejsce odbioru dziecka lub sposób przekazywania, a każda ze stron mogłaby złożyć zażalenie.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest traktowanie postanowienia wydanego na podstawie art. 1153(16b) KPC jako zmiany treści orzeczenia zagranicznego - sąd wykonania nie modyfikuje rozstrzygnięcia o istocie sprawy, lecz porządkuje jego wykonanie. Mylnie przyjmuje się także, że odmowa wykonania musi dotyczyć całego orzeczenia; przepis wprost dopuszcza rozstrzygnięcie odnoszące się tylko do jego części. Kolejne nieporozumienie polega na przekonaniu, że postanowienie jest niezaskarżalne, podczas gdy § 2 wyraźnie przewiduje zażalenie. Warto też pamiętać, że przepis nie zastępuje ogólnych regulacji egzekucyjnych, lecz uzupełnia mechanizm wynikający z prawa unijnego. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.