Art. 1153^15b.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1153[15b] KPC przesądza, że orzeczenia wydane w państwach członkowskich Unii Europejskiej, a także pochodzące z tych państw dokumenty urzędowe i porozumienia, jeżeli mieszczą się w zakresie zastosowania rozporządzenia nr 2019/1111, stanowią podstawę wszczęcia postępowania wykonawczego. Chodzi o te rozstrzygnięcia, które ze swej natury nie są realizowane w drodze klasycznej egzekucji komorniczej, lecz w inny sposób. W polskim systemie do takich sposobów należy postępowanie wykonawcze prowadzone przez sąd, typowe dla spraw dotyczących pieczy nad dzieckiem i kontaktów z dzieckiem. Przepis zrównuje więc pod tym względem materiał pochodzący z innych państw członkowskich z tytułami krajowymi, o ile spełnione są warunki wynikające z samego rozporządzenia. Norma ta ma charakter proceduralny: wskazuje, co może być podstawą uruchomienia procedury, a nie jak dalej ma ona przebiegać.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Zastosowanie art. 1153[15b] KPC wymaga łącznego spełnienia kilku warunków. Po pierwsze, dokument musi pochodzić z państwa członkowskiego Unii Europejskiej i mieć postać orzeczenia, dokumentu urzędowego albo porozumienia. Po drugie, musi być objęty zakresem zastosowania rozporządzenia nr 2019/1111, które dotyczy spraw małżeńskich oraz spraw odpowiedzialności rodzicielskiej i uprowadzenia dziecka za granicę. Po trzecie, jego realizacja nie może następować w drodze egzekucji w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym, lecz w inny sposób. Jeżeli rozstrzygnięcie nadaje się do egzekucji świadczeń, na przykład pieniężnych, zastosowanie znajdą inne regulacje.

Przykład

Rodzice mieszkający w innym państwie członkowskim uzyskali tam orzeczenie regulujące kontakty ojca z dzieckiem. Matka wraz z dzieckiem przeprowadziła się do Polski i kontakty nie są realizowane zgodnie z treścią tego orzeczenia. Ojciec, powołując się na art. 1153[15b] KPC, może potraktować zagraniczne orzeczenie jako podstawę wszczęcia w Polsce postępowania wykonawczego dotyczącego kontaktów, ponieważ takie rozstrzygnięcie nie jest wykonywane przez komornika w drodze egzekucji. Sąd bada wówczas wymogi wynikające z rozporządzenia nr 2019/1111, w tym prawidłowość załączonych zaświadczeń.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że każde orzeczenie z państwa unijnego wymaga wcześniejszego, odrębnego stwierdzenia wykonalności przez polski sąd. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie postępowania wykonawczego z egzekucją komorniczą, podczas gdy art. 1153[15b] KPC dotyczy właśnie sytuacji, w których egzekucja nie jest właściwym trybem. Zdarza się też, że strony powołują ten przepis wobec dokumentów spoza zakresu rozporządzenia nr 2019/1111, co prowadzi do wyboru niewłaściwej podstawy. Wreszcie sam fakt istnienia podstawy do wszczęcia postępowania nie oznacza, że sąd nie zbada przesłanek odmowy wykonania przewidzianych w rozporządzeniu. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena zależy od treści konkretnego orzeczenia i dołączonej dokumentacji.