Art. 1153^15a.

Co stanowi przepis

Art. 1153(15a) KPC zawiera krótką, ale doniosłą normę: europejskie nakazy zabezpieczenia na rachunku bankowym, wydane w państwach członkowskich Unii Europejskiej na podstawie rozporządzenia nr 655/2014, są w Rzeczypospolitej Polskiej tytułami zabezpieczenia. Oznacza to, że dokument pochodzący od sądu innego państwa członkowskiego jest w Polsce traktowany tak, jak krajowe postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia. Przepis wprost przesądza, że taki nakaz stanowi podstawę wszczęcia postępowania wykonawczego, czyli czynności zmierzających do zablokowania środków na rachunku bankowym dłużnika. Kluczowe jest to, że ustawodawca nie wymaga tu żadnego dodatkowego orzeczenia polskiego sądu nadającego nakazowi skuteczność - nakaz działa niejako sam z siebie, na zasadach określonych w rozporządzeniu unijnym. Norma ta wpisuje się w szerszy model automatycznego uznawania orzeczeń w europejskiej przestrzeni sądowej.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy nakaz zabezpieczenia został wydany w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej i to na podstawie rozporządzenia nr 655/2014, a nie na podstawie krajowych regulacji tego państwa. Konieczne jest zatem, aby sprawa miała charakter transgraniczny w rozumieniu tego rozporządzenia, a nakaz dotyczył środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Art. 1153(15a) KPC uruchamia się w momencie, gdy skutki nakazu mają być odczuwalne w Polsce, ponieważ tu prowadzony jest rachunek dłużnika. Przepis nie rozstrzyga natomiast o przesłankach wydania nakazu ani o środkach obrony dłużnika - te kwestie reguluje samo rozporządzenie oraz przepisy powiązane. Można powiedzieć, że komentowany artykuł stanowi "pomost" między aktem unijnym a polskim postępowaniem wykonawczym.

Przykład

Przedsiębiorca z Niemiec dochodzi zapłaty za dostarczony towar od kontrahenta, który ma rachunek w polskim banku. Obawiając się, że dłużnik wytransferuje środki, uzyskuje w sądzie niemieckim europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym na podstawie rozporządzenia nr 655/2014. Dzięki art. 1153(15a) KPC nakaz ten jest w Polsce tytułem zabezpieczenia i nie wymaga uprzedniego uznania przez polski sąd, aby mógł stać się podstawą wszczęcia postępowania wykonawczego. W efekcie środki na rachunku prowadzonym w Polsce mogą zostać zablokowane do wysokości wskazanej w nakazie, co zabezpiecza przyszłe zaspokojenie wierzyciela.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd to utożsamianie zabezpieczenia z egzekucją. Nakaz z rozporządzenia nr 655/2014 służy zablokowaniu środków, a nie ich wypłacie wierzycielowi - do tego potrzebny jest odrębny tytuł wykonawczy i egzekucja. Drugie nieporozumienie polega na przekonaniu, że polski sąd musi najpierw "zatwierdzić" zagraniczny nakaz; art. 1153(15a) KPC wyklucza taką potrzebę. Trzeci błąd to rozciąganie tej regulacji na wszystkie zagraniczne postanowienia zabezpieczające, podczas gdy przepis dotyczy wyłącznie nakazów wydanych na podstawie wskazanego rozporządzenia. Dłużnicy z kolei często zakładają, że są bezbronni, tymczasem rozporządzenie przewiduje środki zaskarżenia i wnioski o uchylenie lub ograniczenie nakazu. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ terminy i tryb czynności mają tu decydujące znaczenie.