Art. 1153²⁴.

Co stanowi przepis

Art. 1153(24) KPC wskazuje, jakie środki zaskarżenia przysługują od rozstrzygnięć zapadających w postępowaniu dotyczącym odmowy wykonania lub odmowy uznania orzeczenia. Przepis stanowi, że na postanowienie w przedmiocie odmowy wykonania, odmowy uznania albo stwierdzenia braku podstaw do odmowy uznania przysługuje zażalenie. Jeżeli takie postanowienie wyda sąd apelacyjny, stronie przysługuje skarga kasacyjna. Ponadto przepis dopuszcza żądanie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem w tym przedmiocie oraz stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia wydanego w tej sprawie. Oznacza to, że ustawodawca zapewnia w tym zakresie pełny zestaw środków kontroli: zwyczajny środek odwoławczy, środek kasacyjny oraz nadzwyczajne środki wzruszenia prawomocnego rozstrzygnięcia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy sąd wydał już postanowienie rozstrzygające o odmowie wykonania orzeczenia, o odmowie jego uznania albo stwierdzające, że brak jest podstaw do odmowy uznania. Chodzi więc o sytuacje, w których strona kwestionuje możliwość wywołania w Polsce skutków przez określone orzeczenie, a sąd zajął w tej kwestii stanowisko. Art. 1153(24) KPC nie tworzy samodzielnej podstawy odmowy uznania czy wykonania - reguluje wyłącznie stronę procesową, czyli drogę zaskarżenia. Zastosowanie znajdzie zarówno wtedy, gdy rozstrzygnięcie jest korzystne dla wnioskodawcy, jak i wtedy, gdy jest dla niego niekorzystne, ponieważ przepis mówi o postanowieniu "w przedmiocie" określonych kwestii, a nie o konkretnym kierunku rozstrzygnięcia.

Przykład

Przedsiębiorca dowiaduje się, że jego kontrahent zamierza doprowadzić w Polsce do wykonania orzeczenia wydanego w innym państwie i składa wniosek o odmowę wykonania. Sąd oddala jego wniosek, uznając, że nie zachodzą przesłanki odmowy. Na takie postanowienie przedsiębiorca może wnieść zażalenie, a jeżeli sprawa trafi następnie do sądu apelacyjnego i tam zapadnie postanowienie w tym przedmiocie, otwiera się droga do skargi kasacyjnej. Gdyby po uprawomocnieniu się postanowienia okazało się, że zachodzą ustawowe podstawy wznowienia, przedsiębiorca może żądać wznowienia postępowania, a w odpowiednich przypadkach także stwierdzenia niezgodności postanowienia z prawem.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że postanowienie w tym przedmiocie jest niezaskarżalne, ponieważ zapada w postępowaniu o charakterze pomocniczym - art. 1153(24) KPC wyraźnie temu przeczy. Drugim nieporozumieniem jest zakładanie, że skarga kasacyjna przysługuje od każdego postanowienia; przepis wiąże ją z postanowieniem sądu apelacyjnego. Trzecim jest traktowanie wznowienia postępowania jako kolejnej instancji - wznowienie wymaga wykazania ustawowych podstaw, a nie samego niezadowolenia z treści rozstrzygnięcia. Warto też pamiętać, że każdy z tych środków obwarowany jest własnymi terminami i wymogami formalnymi, w tym często przymusem adwokacko-radcowskim. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, który środek zaskarżenia jest właściwy i w jakim terminie należy go wnieść.