Co stanowi przepis
Art. 1153²³ KPC reguluje właściwość sądu oraz tryb rozpoznania wniosków, które przewidują unijne rozporządzenia dotyczące współpracy sądowej w sprawach cywilnych. Zgodnie z § 1 wniosek o odmowę wykonania, znany z rozporządzeń nr 1215/2012, nr 805/2004, nr 1896/2006, nr 861/2007, nr 4/2009 oraz nr 606/2013, składa się do sądu okręgowego miejsca zamieszkania albo siedziby dłużnika, a gdy takiego sądu brak - do sądu okręgowego, w którego okręgu ma być lub jest prowadzona egzekucja. Paragraf 2 odnosi się do wniosku o odmowę uznania oraz wniosku o stwierdzenie braku podstaw do odmowy uznania z rozporządzenia nr 1215/2012, a także wniosku o odmowę uznania z rozporządzenia nr 606/2013: właściwy jest sąd okręgowy, który byłby miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy rozstrzygniętej orzeczeniem, albo w którego okręgu znajduje się miejscowo właściwy sąd rejonowy, a w braku takiej podstawy - Sąd Okręgowy w Warszawie. Paragrafy 3 i 4 określają przebieg postępowania: przeciwnik może w terminie wyznaczonym przez sąd przedstawić swoje stanowisko, a sąd rozpoznaje wniosek na posiedzeniu niejawnym.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się wtedy, gdy w Polsce ma być wykonane albo uznane orzeczenie objęte jednym z wymienionych rozporządzeń unijnych, a strona chce się temu sprzeciwić. Nie służy on merytorycznemu badaniu sprawy zakończonej w innym państwie członkowskim, lecz wyłącznie wskazuje, do którego sądu kierować wniosek i w jakim trybie zostanie on rozpoznany. Podstawy odmowy wykonania lub uznania wynikają z samych rozporządzeń, a art. 1153²³ KPC pełni rolę przepisu proceduralnego uzupełniającego regulację unijną. Kolejność kryteriów właściwości jest istotna: dopiero brak wcześniejszego kryterium otwiera drogę do kolejnego, a w § 2 ostatecznie do Sądu Okręgowego w Warszawie.
Przykład
Przedsiębiorca z Krakowa dowiaduje się, że kontrahent z innego państwa członkowskiego zamierza w Polsce wykonać wyrok objęty rozporządzeniem nr 1215/2012. Uważa, że nie został prawidłowo zawiadomiony o postępowaniu za granicą, więc składa wniosek o odmowę wykonania. Zgodnie z § 1 kieruje go do sądu okręgowego właściwego według swojej siedziby jako dłużnika. Sąd wyznacza wierzycielowi termin na zajęcie stanowiska, a następnie rozpoznaje wniosek na posiedzeniu niejawnym, bez rozprawy.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest kierowanie wniosku do sądu rejonowego lub do komornika - właściwy jest sąd okręgowy. Drugim jest oczekiwanie ponownego rozpoznania sprawy co do istoty; sąd bada wyłącznie przesłanki odmowy przewidziane w rozporządzeniu. Trzecim nieporozumieniem jest przekonanie, że zawsze odbędzie się rozprawa - § 4 przewiduje posiedzenie niejawne, choć przeciwnik ma zapewnioną możliwość wypowiedzenia się. Bywa też mylone postępowanie o odmowę wykonania z powództwem przeciwegzekucyjnym, które opiera się na innych podstawach. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena właściwości i podstaw odmowy zależy od okoliczności konkretnego orzeczenia.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
