Art. 1153²¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1153(21) KPC dodaje dwie samodzielne podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, obok tych, które przewidują ogólne przepisy o egzekucji. Zgodnie z jego treścią organ egzekucyjny umarza postępowanie w całości lub w części na wniosek również wtedy, gdy egzekucja toczy się na podstawie tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 1153(14) pkt 2, a dłużnik przedstawi przewidziane w rozporządzeniu nr 805/2004 zaświadczenie o utracie lub ograniczeniu wykonalności, z którego wynika, że tytuł nie jest już wykonalny. Druga podstawa dotyczy sytuacji, w której prawomocnym orzeczeniem odmówiono uznania lub wykonania tytułu wykonawczego wskazanego w art. 1153(14). Kluczowe jest to, że umorzenie następuje na wniosek, a nie z urzędu, oraz że może objąć całość postępowania albo tylko jego część, jeżeli wykonalność została jedynie ograniczona.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis dotyczy egzekucji prowadzonej w Polsce na podstawie zagranicznych tytułów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej, w tym europejskiego tytułu egzekucyjnego. Warunkiem zastosowania pierwszej podstawy jest złożenie wniosku przez dłużnika i dołączenie do niego dokumentu urzędowego - zaświadczenia wydanego w państwie pochodzenia tytułu, z którego wynika, że tytuł utracił wykonalność albo że wykonalność została ograniczona. Druga podstawa aktualizuje się dopiero wtedy, gdy istnieje prawomocne orzeczenie odmawiające uznania lub wykonania tytułu, a więc samo złożenie środka zaskarżenia jeszcze nie wystarcza. Organ egzekucyjny bada, czy przedłożone dokumenty odpowiadają wymogom formalnym, nie wchodząc w merytoryczną ocenę zasadności samego roszczenia.

Przykład

Wobec przedsiębiorcy z Polski prowadzona jest egzekucja z rachunku bankowego na podstawie orzeczenia sądu innego państwa członkowskiego, zaopatrzonego w zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego. W państwie pochodzenia dłużnik doprowadza do wstrzymania wykonalności tego orzeczenia i uzyskuje przewidziane w rozporządzeniu nr 805/2004 zaświadczenie potwierdzające, że tytuł nie jest już wykonalny. Składa u komornika wniosek o umorzenie postępowania, załączając to zaświadczenie wraz z tłumaczeniem. Komornik, stwierdziwszy spełnienie przesłanki z art. 1153(21) pkt 1 KPC, umarza egzekucję, a zajęcie rachunku upada.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że organ egzekucyjny sam ustali utratę wykonalności zagranicznego tytułu - tymczasem inicjatywa należy do dłużnika. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie ograniczenia wykonalności z jej całkowitą utratą; w takim przypadku umorzenie może objąć jedynie część postępowania. Dłużnicy bywają też przekonani, że samo wniesienie w państwie pochodzenia środka zaskarżenia wstrzymuje egzekucję, podczas gdy art. 1153(21) KPC wymaga dokumentu potwierdzającego skutek albo prawomocnego orzeczenia o odmowie uznania lub wykonania. Umorzenie postępowania nie oznacza również, że wierzytelność wygasła - dotyczy wyłącznie toczącej się egzekucji. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.