Art. 1153²⁰.

Co stanowi przepis

Art. 1153[20] KPC dotyczy wykonywania w Polsce tytułów wykonawczych pochodzących z innych państw członkowskich Unii Europejskiej, wskazanych w art. 1153[14] pkt 1-5 KPC. W paragrafie 1 przewidziano, że sąd może na wniosek dłużnika zawiesić postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie takiego tytułu również wtedy, gdy taką możliwość przewidują przepisy rozporządzenia nr 1215/2012, rozporządzenia nr 805/2004, rozporządzenia nr 1896/2006, rozporządzenia nr 861/2007 lub rozporządzenia nr 4/2009. Paragraf 2 dodaje dwa dalsze środki ochronne: sąd może ograniczyć egzekucję wyłącznie do środków zabezpieczających albo uzależnić wykonanie tytułu od złożenia przez wierzyciela stosownego zabezpieczenia. Orzekając o ograniczeniu egzekucji do środków zabezpieczających, sąd określa sposób zabezpieczenia, stosując odpowiednio przepisy o sposobach zabezpieczenia roszczeń w postępowaniu zabezpieczającym. Na postanowienie sądu wydane w tym trybie przysługuje zażalenie, co oznacza możliwość kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy egzekucja toczy się na podstawie jednego z tytułów wymienionych w art. 1153[14] pkt 1-5 KPC, czyli tytułów pochodzących z obrotu unijnego, takich jak orzeczenia objęte rozporządzeniem nr 1215/2012, europejski tytuł egzekucyjny, europejski nakaz zapłaty, orzeczenia z postępowania w sprawie drobnych roszczeń czy orzeczenia alimentacyjne. Podstawową przesłanką jest to, aby możliwość zawieszenia, ograniczenia egzekucji lub uzależnienia wykonania od zabezpieczenia wynikała z przepisów właściwego rozporządzenia unijnego. Sąd działa tu na wniosek dłużnika, a nie z urzędu, co oznacza, że inicjatywa należy do strony zobowiązanej. Typowo chodzi o sytuacje, w których w państwie pochodzenia zaskarżono orzeczenie, złożono wniosek o jego ponowne zbadanie albo trwa postępowanie o odmowę wykonania. Sformułowanie "może" wskazuje, że rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy i zależy od okoliczności sprawy.

Przykład

Przedsiębiorca z Polski jest dłużnikiem z europejskiego nakazu zapłaty wydanego w innym państwie członkowskim, na podstawie którego komornik prowadzi w Polsce egzekucję z rachunku bankowego. Dłużnik składa w państwie pochodzenia wniosek o ponowne zbadanie nakazu, twierdząc, że nie doręczono mu prawidłowo pisma wszczynającego postępowanie. Powołując się na art. 1153[20] KPC oraz na przepisy rozporządzenia nr 1896/2006, wnosi do polskiego sądu o zawieszenie egzekucji, ewentualnie o jej ograniczenie do środków zabezpieczających. Sąd, uznając wniosek za uzasadniony, ogranicza egzekucję do zabezpieczenia i określa jego sposób, dzięki czemu środki pozostają zablokowane, ale nie są wypłacane wierzycielowi do czasu rozstrzygnięcia.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że polski sąd bada w tym trybie zasadność samego roszczenia - tak nie jest, ponieważ merytoryczna kontrola orzeczenia należy do sądu państwa pochodzenia. Drugim nieporozumieniem jest oczekiwanie automatycznego zawieszenia po złożeniu wniosku; sąd orzeka uznaniowo i musi istnieć podstawa w konkretnym rozporządzeniu. Trzecim błędem jest mylenie zawieszenia egzekucji z jej umorzeniem - zawieszenie jedynie wstrzymuje czynności, a postępowanie może zostać podjęte. Warto też pamiętać, że wniosek składa się do sądu, a nie do komornika, oraz że na postanowienie przysługuje zażalenie. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena podstaw z rozporządzeń unijnych bywa złożona.