Art. 1153¹⁶.

Co stanowi przepis

Art. 1153(16) KPC reguluje procedurę dostosowania tytułów wykonawczych pochodzących z innych państw członkowskich Unii Europejskiej, wskazanych w art. 1153(14) pkt 1 albo 6, czyli tytułów objętych rozporządzeniem nr 1215/2012 (tzw. Bruksela I bis) oraz rozporządzeniem nr 606/2013 dotyczącym środków ochrony w sprawach cywilnych. Zgodnie z § 1, jeżeli takie tytuły wymagają dostosowania w rozumieniu przepisów wskazanych rozporządzeń, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w przedmiocie dostosowania. Przepis dopuszcza, aby w razie potrzeby komornik zwrócił się do sądu o wydanie takiego postanowienia, zamiast rozstrzygać tę kwestię samodzielnie. Paragraf 2 przewiduje, że na postanowienie sądu przysługuje zażalenie, co zapewnia kontrolę instancyjną tej czynności. Istotą dostosowania jest przełożenie zagranicznego środka lub obowiązku na instytucję znaną prawu polskiemu, o zbliżonym skutku i celu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie na etapie wykonywania w Polsce orzeczenia lub innego tytułu pochodzącego z innego państwa członkowskiego, objętego wskazanymi rozporządzeniami. Warunkiem uruchomienia procedury jest stwierdzenie, że treść tytułu obejmuje środek lub nakaz nieznany prawu polskiemu albo określony w sposób, który nie pozwala na bezpośrednie wykonanie według krajowych reguł egzekucji. Kompetencja przysługuje w pierwszej kolejności organowi egzekucyjnemu, a więc co do zasady komornikowi prowadzącemu postępowanie. Gdy sprawa jest złożona lub budzi wątpliwości co do sposobu przełożenia zagranicznego środka na instytucję krajową, komornik może przekazać rozstrzygnięcie sądowi. Art. 1153(16) KPC nie zastępuje badania samej wykonalności tytułu, lecz dotyczy wyłącznie technicznej i prawnej operacji dostosowania jego treści.

Przykład

Wierzyciel przedstawia komornikowi orzeczenie wydane w innym państwie członkowskim, w którym nałożono na dłużnika obowiązek powstrzymania się od określonych działań, opisany w sposób nieodpowiadający wprost polskim instytucjom egzekucyjnym. Komornik, zamierzając prowadzić egzekucję, musi ustalić, jaki środek przewidziany prawem polskim odpowiada temu obowiązkowi pod względem skutku i funkcji. Jeżeli potrafi to ocenić samodzielnie, wydaje postanowienie w przedmiocie dostosowania i na tej podstawie podejmuje dalsze czynności. Jeżeli natomiast sprawa budzi wątpliwości, zwraca się do sądu, a wydane przez sąd postanowienie może zostać zaskarżone zażaleniem przez stronę, która się z nim nie zgadza.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest zakładanie, że dostosowanie pozwala zmienić zakres obowiązku dłużnika lub rozszerzyć go ponad treść zagranicznego tytułu; dostosowanie ma jedynie umożliwić wykonanie tego, co już orzeczono. Drugim jest przekonanie, że postanowienie zawsze wydaje sąd - z art. 1153(16) § 1 KPC wynika, że co do zasady czyni to organ egzekucyjny, a udział sądu jest rozwiązaniem stosowanym w razie potrzeby. Kolejnym nieporozumieniem jest mylenie dostosowania z odmową wykonania tytułu, która opiera się na odrębnych podstawach przewidzianych w rozporządzeniach. Warto też pamiętać, że zażalenie z § 2 dotyczy postanowienia sądu, co nie oznacza braku środków kontroli wobec czynności komornika. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena zależy od treści konkretnego tytułu i przebiegu postępowania.