Co stanowi przepis
Art. 1153(13) KPC wyznacza zakres zastosowania przepisów księgi Kodeksu postępowania cywilnego poświęconej wykonalności i skutkom orzeczeń pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej. Zgodnie z § 1 przepisy tej księgi stosuje się do orzeczeń sądów państw członkowskich UE, a także do pochodzących z tych państw ugód, dokumentów urzędowych i porozumień, o ile są one objęte zakresem zastosowania wskazanych w przepisie rozporządzeń unijnych. Ustawodawca wymienia je wprost: rozporządzenie nr 1215/2012, nr 805/2004, nr 1896/2006, nr 861/2007, nr 4/2009, nr 606/2013 oraz nr 2019/1111. Paragraf 2 rozszerza ten katalog o europejskie nakazy zabezpieczenia na rachunku bankowym wydane w państwach członkowskich na podstawie rozporządzenia nr 655/2014. Przepis ma zatem charakter porządkujący i odsyłający - sam nie tworzy nowych uprawnień, lecz wskazuje, kiedy sięgamy do krajowych regulacji uzupełniających prawo unijne.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 1153(13) KPC znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy do polskiego sądu lub organu egzekucyjnego trafia tytuł pochodzący z innego państwa członkowskiego UE. Warunkiem jest, aby dany dokument mieścił się w zakresie przedmiotowym któregoś z wymienionych rozporządzeń: dotyczącego jurysdykcji i wykonywania orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych, europejskiego tytułu egzekucyjnego, europejskiego nakazu zapłaty, drobnych roszczeń, spraw alimentacyjnych, środków ochrony w sprawach cywilnych czy spraw małżeńskich i rodzicielskich. Jeżeli tytuł pochodzi z państwa spoza Unii albo dotyczy materii wyłączonej z zakresu tych rozporządzeń, przepisy tej księgi nie znajdą zastosowania i trzeba szukać podstaw w innych regulacjach. Odrębnie, na mocy § 2, przepisy stosuje się także do europejskich nakazów zabezpieczenia na rachunku bankowym.
Przykład
Przedsiębiorca z Niemiec uzyskał przed sądem niemieckim orzeczenie zasądzające zapłatę za dostarczony towar od kontrahenta z Polski. Sprawa jest sprawą handlową objętą rozporządzeniem nr 1215/2012, więc do dalszych czynności w Polsce, w tym do zagadnień proceduralnych związanych z wykonaniem tego orzeczenia, stosuje się przepisy księgi, do której odsyła art. 1153(13) KPC. Gdyby ten sam wierzyciel wcześniej uzyskał europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym dłużnika, podstawą byłby § 2 tego przepisu i rozporządzenie nr 655/2014. Dzięki temu polski komornik i sąd wiedzą, według jakich reguł krajowych uzupełniać unijną procedurę.
Częste nieporozumienia
Najczęstszy błąd polega na przyjęciu, że art. 1153(13) KPC samodzielnie przesądza o wykonalności orzeczenia zagranicznego - w istocie o tym decydują rozporządzenia unijne, a przepisy krajowe pełnią rolę uzupełniającą. Mylone bywają też pojęcia orzeczenia, ugody sądowej i dokumentu urzędowego, choć przepis traktuje je odrębnie. Nie każde orzeczenie z państwa UE jest objęte tą księgą - decyduje zakres konkretnego rozporządzenia, a nie samo pochodzenie dokumentu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, które rozporządzenie znajduje zastosowanie.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
