Co stanowi przepis
Art. 1152 KPC dotyczy losu ugód w sprawach cywilnych, które zostały zawarte przed sądami lub innymi organami państw obcych albo przez takie sądy i organy zatwierdzone. Przepis przewiduje, że takie ugody stają się tytułami wykonawczymi w Polsce dopiero po stwierdzeniu ich wykonalności przez polski sąd. Warunkiem jest, aby ugoda była wykonalna w państwie pochodzenia oraz aby nie była sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, co ustawodawca wprost nazywa klauzulą porządku publicznego. W drugim zdaniu art. 1152 KPC znajduje się odesłanie: do ugód stosuje się odpowiednio przepisy art. 1151-1151(3) KPC, dotyczące stwierdzania wykonalności zagranicznych orzeczeń i ugód. Oznacza to, że procedura, właściwość sądu oraz środki zaskarżenia przewidziane dla orzeczeń zagranicznych znajdują odpowiednie zastosowanie także do ugód.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy wierzyciel dysponuje ugodą pochodzącą z zagranicy i chce doprowadzić do jej przymusowego wykonania na terytorium Polski, na przykład przez komornika. Ugoda musi dotyczyć sprawy cywilnej i pochodzić od sądu lub innego organu państwa obcego, albo zostać przez taki organ zatwierdzona. Kluczowe jest, aby ugoda nadawała się do wykonania już w państwie, w którym powstała - jeżeli tam nie jest wykonalna, nie może stać się tytułem wykonawczym w Polsce. Samo istnienie ugody nie wystarcza: konieczne jest wcześniejsze przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie wykonalności. Odrębnie należy pamiętać, że w relacjach z niektórymi państwami pierwszeństwo mogą mieć umowy międzynarodowe i przepisy prawa Unii Europejskiej.
Przykład
Polski przedsiębiorca prowadził spór z kontrahentem z państwa spoza Unii Europejskiej i przed tamtejszym sądem strony zawarły ugodę, w której kontrahent zobowiązał się zapłacić określoną kwotę w ratach. Kontrahent zapłacił jedną ratę, a następnie zaprzestał płatności, przy czym jego majątek znajduje się w Polsce. Wierzyciel nie może od razu iść do komornika z zagranicznym dokumentem - najpierw musi wystąpić do polskiego sądu o stwierdzenie wykonalności ugody na podstawie art. 1152 KPC. Dopiero po prawomocnym stwierdzeniu wykonalności i nadaniu odpowiedniej klauzuli ugoda staje się tytułem wykonawczym, na podstawie którego prowadzi się egzekucję.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że zagraniczna ugoda działa w Polsce automatycznie, tak jak ugoda zawarta przed sądem polskim. Drugim jest mylenie klauzuli porządku publicznego z merytoryczną kontrolą treści ugody - polski sąd nie bada ponownie zasadności roszczenia, lecz sprawdza zgodność skutków ugody z podstawowymi zasadami porządku prawnego. Trzecim nieporozumieniem jest pomijanie odesłania do art. 1151-1151(3) KPC, które przesądza o trybie postępowania i możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia. Zdarza się też błędne założenie, że przepis dotyczy ugód pozasądowych zawartych bez udziału organu państwa obcego.
W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy ocenie wykonalności ugody w państwie pochodzenia, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
