Art. 1151².

Co stanowi przepis

Art. 1151(2) KPC reguluje moment, w którym orzeczenie sądu państwa obcego może być realnie przymusowo wykonane w Polsce, oraz status prawny okresu przejściowego poprzedzającego ten moment. Zgodnie z § 1 egzekucja może zostać wszczęta dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności. Do czasu upływu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu okręgowego, a jeżeli zażalenie wniesiono - do czasu jego rozpoznania przez sąd apelacyjny, postanowienie to stanowi tytuł zabezpieczenia, a nie tytuł wykonawczy. Sposób zabezpieczenia wskazuje wierzyciel we wniosku, przy czym dla roszczeń pieniężnych dopuszczalne są wyłącznie sposoby wymienione w art. 747 KPC, a w razie potrzeby rodzaj zabezpieczenia może określić także sąd okręgowy w postanowieniu o nadaniu klauzuli. Do takiego zabezpieczenia stosuje się odpowiednio wskazane w przepisie regulacje o postępowaniu zabezpieczającym. Paragraf 2 pozwala uzależnić wykonanie zabezpieczenia od złożenia przez wierzyciela kaucji, z której dłużnik zaspokaja się z pierwszeństwem przed innymi wierzycielami wierzyciela, a § 3 daje sądowi apelacyjnemu możliwość uzależnienia wykonania orzeczenia od złożenia zabezpieczenia przez wierzyciela, a nawet wstrzymania wykonania orzeczenia, gdyby dłużnikowi groziła niepowetowana szkoda.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w sprawach, w których wierzyciel uzyskał orzeczenie sądu państwa obcego nadające się do wykonania w drodze egzekucji i wystąpił o nadanie mu klauzuli wykonalności w Polsce. Znaczenie art. 1151(2) KPC ujawnia się przede wszystkim w fazie pomiędzy wydaniem postanowienia przez sąd okręgowy a jego prawomocnością. W tym okresie wierzyciel nie jest bezradny, bo dysponuje tytułem zabezpieczenia, ale nie może doprowadzić do zaspokojenia swojej wierzytelności. Przepis znajduje zastosowanie także wtedy, gdy sprawa trafia do sądu apelacyjnego, który rozważa dodatkowe gwarancje dla dłużnika, oraz gdy rozważane jest wniesienie skargi kasacyjnej.

Przykład

Polska spółka przegrała proces przed sądem zagranicznym i ma zapłacić kontrahentowi określoną kwotę. Wierzyciel uzyskuje w polskim sądzie okręgowym postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności, jednak spółka wnosi zażalenie. Do czasu rozpoznania zażalenia wierzyciel nie może prowadzić egzekucji, ale może na podstawie art. 1151(2) KPC wystąpić o zabezpieczenie, na przykład przez zajęcie rachunku bankowego dłużnika w granicach sposobów z art. 747 KPC. Sąd może przy tym uzależnić wykonanie zabezpieczenia od złożenia przez wierzyciela kaucji, z której spółka będzie mogła zaspokoić ewentualną szkodę z pierwszeństwem przed innymi wierzycielami wierzyciela.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że samo nadanie klauzuli wykonalności przez sąd okręgowy otwiera drogę do egzekucji - przepis wyraźnie wiąże ten skutek dopiero z prawomocnością postanowienia. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie zabezpieczenia jak zaspokojenia; zabezpieczenie ma jedynie chronić przyszłą egzekucję. Mylące bywa też założenie, że wierzyciel może dowolnie wybrać sposób zabezpieczenia roszczenia pieniężnego, podczas gdy katalog z art. 747 KPC jest zamknięty. Wreszcie dłużnicy nie zawsze wiedzą, że sąd apelacyjny może wstrzymać wykonanie orzeczenia w razie ryzyka niepowetowanej szkody, ale wymaga to wykazania takiego ryzyka. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.