Art. 1144⁹.

Co stanowi przepis

Art. 1144(9) KPC rozstrzyga bardzo praktyczną kwestię proceduralną związaną z wykonywaniem w Polsce europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym. Rozporządzenie nr 655/2014 przewiduje w art. 25 ust. 1 obowiązek złożenia oświadczenia dotyczącego zabezpieczenia środków, czyli informacji o tym, czy i w jakiej wysokości środki na rachunku dłużnika zostały zabezpieczone. Polski ustawodawca musiał wskazać, kto konkretnie w krajowym porządku prawnym to oświadczenie sporządza i komu je przekazuje. Zgodnie z omawianym przepisem sporządza je bank, a adresatem jest komornik, który wcześniej zwrócił się do banku o wykonanie nakazu. Przepis nie tworzy więc nowego obowiązku materialnoprawnego, lecz przypisuje kompetencję i wyznacza ścieżkę obiegu dokumentu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma z art. 1144(9) KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym ma być wykonany w Polsce, a wykonanie to następuje za pośrednictwem komornika, który występuje do banku prowadzącego rachunek dłużnika. Warunkiem jest zatem istnienie nakazu wydanego w trybie rozporządzenia nr 655/2014 oraz skierowanie przez komornika żądania do konkretnego banku. Obowiązek sporządzenia oświadczenia aktualizuje się po stronie banku niezależnie od tego, czy na rachunku znalazły się jakiekolwiek środki - oświadczenie ma bowiem informować o rzeczywistym stanie wykonania nakazu. Przepis dotyczy wyłącznie etapu wykonawczego i nie odnosi się do samego wydania nakazu przez sąd.

Przykład

Wierzyciel z Niemiec uzyskał europejski nakaz zabezpieczenia wobec dłużnika, który ma rachunek w polskim banku. Nakaz trafia do wykonania w Polsce, a komornik występuje do banku o zabezpieczenie środków do wskazanej kwoty. Bank blokuje na rachunku dłużnika część żądanej sumy, ponieważ saldo jest niższe niż kwota nakazu, i sporządza oświadczenie opisujące stan zabezpieczenia. Oświadczenie to bank przekazuje nie wierzycielowi ani nie sądowi zagranicznemu, lecz właśnie komornikowi, który do niego wystąpił, a dalszy obieg informacji odbywa się już zgodnie z rozporządzeniem.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że oświadczenie o zabezpieczeniu środków sporządza komornik na podstawie danych uzyskanych od banku - art. 1144(9) KPC jednoznacznie obciąża tym zadaniem bank. Drugim nieporozumieniem jest oczekiwanie, że bank prześle oświadczenie bezpośrednio wierzycielowi; przepis wyznacza jednego adresata, którym jest komornik występujący o wykonanie nakazu. Zdarza się też mylenie europejskiego nakazu zabezpieczenia z klasycznym zajęciem rachunku w egzekucji krajowej, tymczasem oba tryby mają odrębne podstawy prawne i odrębne dokumenty. Wreszcie należy pamiętać, że sporządzenie oświadczenia nie przesądza o skuteczności czy zasadności samego nakazu - służy wyłącznie udokumentowaniu, co faktycznie zostało zabezpieczone. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy w grę wchodzi element transgraniczny, warto skonsultować się z prawnikiem.