Art. 1144¹⁰.

Co stanowi przepis

Art. 1144(10) KPC jest przepisem o charakterze kompetencyjnym: wskazuje, który polski organ pełni funkcję "właściwego organu" w rozumieniu art. 4 pkt 14 rozporządzenia nr 655/2014, ustanawiającego procedurę europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym. Ustawodawca ogranicza to wskazanie do ściśle określonego zakresu, a mianowicie do czynności, o których mowa w art. 27 ust. 2 tego rozporządzenia. W tym zakresie właściwym organem jest komornik, i to nie dowolny, lecz ten konkretny, który wystąpił do banku o wykonanie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym. Przepis nie tworzy zatem nowej instytucji prawa krajowego ani nowych uprawnień merytorycznych, lecz uzupełnia unijne rozporządzenie o element, którego samo rozporządzenie nie mogło rozstrzygnąć, czyli o wskazanie organu krajowego. Dzięki temu unijny mechanizm zabezpieczenia środków na rachunkach bankowych może działać w Polsce bez wątpliwości co do tego, kto ma podjąć wymagane czynności.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 1144(10) KPC znajduje zastosowanie wyłącznie w sprawach transgranicznych, w których wykorzystywany jest europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym, a nie w zwykłym krajowym postępowaniu zabezpieczającym czy egzekucyjnym. Przesłanką jego zastosowania jest to, że nakaz został skierowany do wykonania na rachunku prowadzonym przez bank, a wniosek o wykonanie skierował do banku komornik. Przepis aktualizuje się dopiero na etapie czynności przewidzianych w art. 27 ust. 2 rozporządzenia, a więc wtedy, gdy pojawia się potrzeba działania po dokonaniu zabezpieczenia środków. Identyfikacja organu następuje według kryterium czynnościowego: liczy się to, kto faktycznie wystąpił do banku, a nie miejsce zamieszkania dłużnika czy siedziba banku. Poza tym zakresem właściwość organów określają inne przepisy części czwartej Kodeksu postępowania cywilnego oraz samo rozporządzenie.

Przykład

Wierzyciel z innego państwa członkowskiego uzyskuje europejski nakaz zabezpieczenia na kwotę 40 000 zł wobec dłużnika mającego rachunki w kilku polskich bankach. Komornik, do którego trafił nakaz, występuje do banków o jego wykonanie, a w efekcie zablokowane zostają środki w łącznej wysokości przewyższającej kwotę wskazaną w nakazie. Ponieważ czynności z art. 27 ust. 2 rozporządzenia nr 655/2014 należą w tej sytuacji do właściwego organu, adresatem obowiązku działania jest ten sam komornik, który wcześniej wystąpił do banków. Dłużnik, który zauważy nadmierne zablokowanie środków, wie więc, do kogo powinien skierować swoje wystąpienie w tej sprawie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że przepis daje komornikowi ogólną kompetencję we wszystkich sprawach dotyczących europejskiego nakazu zabezpieczenia - tymczasem art. 1144(10) KPC odnosi się tylko do czynności z art. 27 ust. 2 rozporządzenia. Drugim jest mylenie roli organu wydającego nakaz z rolą organu uczestniczącego w jego wykonaniu; to dwie różne funkcje. Kolejne nieporozumienie polega na kierowaniu pism do banku zamiast do komornika, podczas gdy bank nie jest tu właściwym organem. Zdarza się też błędne przyjęcie, że właściwy jest komornik z rewiru miejsca prowadzenia rachunku, choć decyduje to, kto wystąpił do banku o wykonanie nakazu.

W sprawie indywidualnej, zwłaszcza o charakterze transgranicznym, warto skonsultować się z prawnikiem.