Art. 1144³.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1144³ KPC pełni funkcję przepisu wprowadzającego i porządkującego dla całego tytułu poświęconego europejskiemu nakazowi zabezpieczenia na rachunku bankowym. W § 1 ustawodawca przesądza, że postępowania dotyczące takiego nakazu są w pierwszej kolejności regulowane rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 655/2014 z dnia 15 maja 2014 r., a dopiero w zakresie, którego rozporządzenie nie reguluje, stosuje się odpowiednio krajowe przepisy o postępowaniu zabezpieczającym. Zastrzeżono przy tym, że przepisy szczególne zawarte w tym tytule Kodeksu mają pierwszeństwo przed ogólnymi regułami zabezpieczenia. W § 2 wprowadzono definicję odsyłającą: pojęcia „rachunek bankowy" i „bank" należy w tym tytule rozumieć tak, jak definiuje je rozporządzenie nr 655/2014, a nie według znaczenia przyjętego w prawie krajowym. Przepis buduje więc trójstopniową hierarchię źródeł: rozporządzenie unijne, przepisy szczególne tytułu, a na końcu odpowiednio stosowane przepisy o postępowaniu zabezpieczającym.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 1144³ KPC znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy przed polskim sądem toczy się sprawa związana z europejskim nakazem zabezpieczenia na rachunku bankowym. Chodzi zarówno o etap rozpoznania wniosku o wydanie nakazu, jak i o środki zaskarżenia, uchylenie lub zmianę nakazu oraz kwestie proceduralne, których rozporządzenie nie normuje wyczerpująco. Instrument ten dotyczy transgranicznego dochodzenia wierzytelności w sprawach cywilnych i handlowych, a więc sytuacji, w których element zagraniczny występuje zgodnie z kryteriami rozporządzenia. Odesłanie do przepisów o postępowaniu zabezpieczającym jest odesłaniem „odpowiednim", co oznacza, że stosuje się je z uwzględnieniem odrębności instrumentu unijnego, a niekiedy w ogóle nie da się ich zastosować.

Przykład

Przedsiębiorca prowadzący działalność w Polsce ma nieopłacone faktury wystawione kontrahentowi z innego państwa członkowskiego i obawia się, że dłużnik wytransferuje środki ze swojego rachunku. Składa wniosek o europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym, opierając się na formularzach i przesłankach przewidzianych w rozporządzeniu nr 655/2014. Rozporządzenie nie reguluje jednak wszystkich szczegółów technicznych postępowania przed sądem krajowym, na przykład pewnych kwestii związanych z przebiegiem posiedzenia czy formą rozstrzygnięcia. W takim zakresie sąd, na podstawie art. 1144³ § 1 KPC, sięgnie odpowiednio po przepisy o postępowaniu zabezpieczającym.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest traktowanie europejskiego nakazu zabezpieczenia jak zwykłego zabezpieczenia krajowego i mechaniczne stosowanie do niego wszystkich reguł Kodeksu. Tymczasem art. 1144³ KPC daje pierwszeństwo rozporządzeniu unijnemu, a przepisy krajowe wchodzą w grę wyłącznie posiłkowo. Drugim nieporozumieniem jest przyjmowanie krajowego rozumienia pojęć „bank" i „rachunek bankowy" - § 2 wyraźnie odsyła w tym zakresie do definicji unijnych, które mogą być szersze lub węższe. Warto też pamiętać, że „odpowiednie" stosowanie nie oznacza stosowania dosłownego. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza transgranicznej, warto skonsultować się z prawnikiem.