Art. 1144¹².

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1144(12) KPC jest przepisem czysto proceduralnym: wskazuje, że na postanowienie sądu wydane w wypadkach określonych w art. 33, art. 34, art. 35 i art. 38 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 przysługuje zażalenie. Rozporządzenie nr 655/2014 ustanawia procedurę europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym, czyli unijnego instrumentu pozwalającego zablokować środki dłużnika na rachunku w innym państwie członkowskim. Przepis krajowy uzupełnia te unijne regulacje o wskazanie środka zaskarżenia, ponieważ samo rozporządzenie pozostawia państwom członkowskim określenie trybu odwoławczego. Innymi słowy, art. 1144(12) KPC odpowiada na pytanie "czym zaskarżyć rozstrzygnięcie sądu" w wymienionych sytuacjach i wskazuje jednolicie jeden środek - zażalenie. Nie reguluje natomiast samych przesłanek merytorycznych rozstrzygnięcia, bo te wynikają z powołanych przepisów rozporządzenia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy sąd orzeka w sprawach dotyczących europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym i wydaje postanowienie w jednym z przypadków wyliczonych w art. 1144(12) KPC. Chodzi o rozstrzygnięcia zapadające na podstawie art. 33, art. 34 i art. 35 rozporządzenia nr 655/2014, a więc dotyczące środków prawnych przeciwko nakazowi i jego wykonaniu oraz innych rozstrzygnięć przewidzianych w tych przepisach, a także rozstrzygnięcia z art. 38 ust. 1 rozporządzenia. Warunkiem skorzystania z zażalenia jest zatem to, aby postanowienie sądu mieściło się w katalogu wskazanym w art. 1144(12) KPC - katalog ten jest zamknięty i nie podlega rozszerzaniu przez analogię. Do samego zażalenia stosuje się ogólne przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o tym środku zaskarżenia, w tym dotyczące terminu, formy i wymogów pisma procesowego.

Przykład

Przedsiębiorca uzyskał europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym swojego kontrahenta. Dłużnik korzysta z przewidzianych w rozporządzeniu nr 655/2014 środków prawnych i wnosi do sądu o uchylenie nakazu, twierdząc, że nie zostały spełnione warunki jego wydania. Sąd rozpoznaje ten wniosek i wydaje postanowienie, którym go oddala. Strona niezadowolona z tego rozstrzygnięcia nie pozostaje bez ochrony - właśnie art. 1144(12) KPC przesądza, że na takie postanowienie przysługuje zażalenie, które należy wnieść w terminie i w trybie wynikającym z przepisów ogólnych Kodeksu postępowania cywilnego.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że art. 1144(12) KPC pozwala zaskarżyć każde rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie europejskiego nakazu zabezpieczenia - przepis wymienia konkretne przypadki i tylko ich dotyczy. Drugim nieporozumieniem bywa mylenie zażalenia z unijnymi środkami prawnymi z art. 33-35 rozporządzenia: te ostatnie są odrębnymi wnioskami rozpoznawanymi przez sąd, a zażalenie służy dopiero przeciwko wydanemu w ich wyniku postanowieniu. Zdarza się też pomijanie terminu na wniesienie zażalenia, ponieważ przepis go nie wskazuje - wynika on z przepisów ogólnych, a jego uchybienie zamyka drogę do kontroli instancyjnej. Wreszcie nie należy zakładać, że wniesienie zażalenia automatycznie odblokowuje środki na rachunku, bo skutki takie mogą wynikać dopiero z odrębnych rozstrzygnięć. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni dopuszczalność i treść środka zaskarżenia.