Co stanowi przepis
Art. 1142(5) KPC reguluje sposób doręczania orzeczeń, które sąd wydaje już po sporządzeniu europejskiego poświadczenia spadkowego. Chodzi o cztery rodzaje rozstrzygnięć: postanowienie o sprostowaniu poświadczenia, o jego zmianie, o jego uchyleniu oraz o zawieszeniu skutków poświadczenia. Przepis nakazuje sądowi doręczyć takie postanowienie z urzędu, a więc bez wniosku uczestnika i bez konieczności przypominania o tym przez strony. Do doręczanego postanowienia sąd dołącza pouczenie o przysługującym środku odwoławczym, aby adresat wiedział, w jakim trybie i w jakim terminie może zakwestionować rozstrzygnięcie. Artykuł 1142(5) KPC nakazuje ponadto odpowiednie stosowanie art. 1142(3) § 1 zdanie drugie, co przenosi na grunt tych postanowień przyjęte tam zasady dotyczące kręgu adresatów i sposobu doręczenia. Wreszcie przepis rozszerza obowiązek doręczenia na wszystkie osoby, którym wcześniej wydano poświadczone odpisy europejskiego poświadczenia spadkowego.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Norma znajduje zastosowanie wyłącznie w sprawach, w których wydano już europejskie poświadczenie spadkowe, czyli dokument służący wykazywaniu praw do spadku w sprawach transgranicznych na obszarze objętym unijnymi przepisami spadkowymi. Uruchamia się dopiero wtedy, gdy sąd podejmuje decyzję ingerującą w treść lub skuteczność takiego poświadczenia. Przesłanką stosowania art. 1142(5) KPC jest zatem wydanie postanowienia o sprostowaniu, zmianie, uchyleniu albo zawieszeniu skutków poświadczenia - niezależnie od tego, czy nastąpiło to na wniosek, czy z urzędu. Obowiązek doręczenia obejmuje nie tylko uczestników postępowania, lecz także osoby, które legitymują się poświadczonymi odpisami, ponieważ to one posługują się dokumentem w obrocie. Dzięki temu krąg podmiotów informowanych o zmianie stanu prawnego odpowiada rzeczywistemu obiegowi dokumentu.
Przykład
Sąd wydał europejskie poświadczenie spadkowe po spadkodawcy, który pozostawił nieruchomość położoną w innym państwie członkowskim, a poświadczone odpisy otrzymali dwaj spadkobiercy oraz wykonawca testamentu. Po pewnym czasie okazało się, że w poświadczeniu błędnie wskazano udział jednego ze spadkobierców, wobec czego sąd wydał postanowienie o sprostowaniu. Zgodnie z art. 1142(5) KPC sąd z urzędu doręcza to postanowienie wraz z pouczeniem o środku odwoławczym, i to nie tylko uczestnikom postępowania, ale również wszystkim trzem osobom, które wcześniej otrzymały poświadczone odpisy. Dzięki temu każda z nich wie, że posiadany odpis nie odzwierciedla już aktualnej treści poświadczenia, i może podjąć odpowiednie kroki.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że o zmianie poświadczenia trzeba dowiadywać się samodzielnie w sądzie - przepis wyraźnie nakłada obowiązek doręczenia na sąd. Drugim nieporozumieniem jest zawężanie kręgu adresatów wyłącznie do wnioskodawcy; art. 1142(5) KPC obejmuje także posiadaczy poświadczonych odpisów. Mylące bywa również utożsamianie sprostowania ze zmianą poświadczenia, choć są to odrębne rozstrzygnięcia, mimo wspólnego trybu doręczania. Nie należy wreszcie zakładać, że doręczenie postanowienia samo w sobie unieważnia wydane wcześniej odpisy - skutki materialne wynikają z treści rozstrzygnięcia, a nie z samej czynności doręczenia. W indywidualnej sprawie spadkowej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności i terminy.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
