Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
W razie stwierdzenia, że istnieje określona w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 11421, podstawa do zmiany lub uchylenia europejskiego poświadczenia spadkowego, sąd może je zmienić lub uchylić także z urzędu.
Zapytaj o orzecznictwo do art. 1142(4) KPC
Odpowiedź z cytowanymi sygnaturami, do sprawdzenia w źródle.
Art. 1142(4) KPC dotyczy losów europejskiego poświadczenia spadkowego, czyli dokumentu wydawanego na podstawie unijnego rozporządzenia spadkowego, do którego odsyła art. 1142(1) KPC. Przepis stanowi, że jeżeli sąd stwierdzi istnienie podstawy do zmiany lub uchylenia takiego poświadczenia, określonej w tym rozporządzeniu, może dokonać zmiany lub uchylenia również z urzędu. Kluczowe jest tu sformułowanie "także z urzędu": oznacza ono, że działanie sądu nie musi być poprzedzone wnioskiem osoby zainteresowanej, choć tryb wnioskowy pozostaje możliwy. Sam katalog podstaw zmiany lub uchylenia nie wynika z Kodeksu postępowania cywilnego, lecz z przepisów unijnych - art. 1142(4) KPC reguluje wyłącznie kwestię proceduralną, czyli inicjatywę sądu. Przepis posługuje się zwrotem "może", co wskazuje, że ocena celowości podjęcia działania należy do sądu.
Regulacja znajduje zastosowanie wtedy, gdy europejskie poświadczenie spadkowe zostało już wydane, a następnie ujawniły się okoliczności podważające jego prawidłowość lub aktualność. Warunkiem jest stwierdzenie przez sąd, że zachodzi podstawa przewidziana w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 1142(1) KPC - najczęściej chodzi o sytuację, w której treść poświadczenia nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu. Informacja o takiej okoliczności może dotrzeć do sądu przy okazji innego postępowania, z zawiadomienia uczestnika albo z akt sprawy spadkowej. Przepis pozwala sądowi zareagować bez oczekiwania na formalny wniosek, co ma zapobiegać funkcjonowaniu w obrocie dokumentu wprowadzającego w błąd co do praw spadkobierców, zapisobierców czy wykonawcy testamentu.
Sąd wydał europejskie poświadczenie spadkowe wskazujące dwoje spadkobierców zmarłego, który pozostawił nieruchomość w innym państwie członkowskim. Po pewnym czasie w toku sprawy prowadzonej przed tym samym sądem ujawnia się dokument wskazujący, że krąg osób powołanych do spadku jest inny, niż przyjęto przy wydaniu poświadczenia. Sąd, dostrzegając rozbieżność między treścią poświadczenia a stanem prawnym, nie musi czekać, aż któryś z zainteresowanych złoży wniosek. Może wszcząć działanie z urzędu i - po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania - zmienić poświadczenie albo je uchylić.
Pierwszym błędem jest przekonanie, że art. 1142(4) KPC sam określa, kiedy poświadczenie można zmienić lub uchylić; przesłanki materialne wynikają z rozporządzenia unijnego, a przepis krajowy dotyczy jedynie inicjatywy sądu. Drugim - założenie, że działanie z urzędu wyłącza uprawnienie zainteresowanych do złożenia wniosku; słowo "także" wskazuje, że oba tryby współistnieją. Nie należy też utożsamiać zmiany lub uchylenia europejskiego poświadczenia spadkowego z uchyleniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku ani z uchyleniem aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza - są to odrębne instytucje. Wreszcie użycie zwrotu "może" nie oznacza dowolności, lecz obowiązek rozważenia sprawy w granicach przepisów.
W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy spadek obejmuje składniki majątku położone za granicą, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Tak. Art. 1142(4) KPC wprost pozwala sądowi zmienić lub uchylić takie poświadczenie także z urzędu, jeżeli stwierdzi istnienie podstawy przewidzianej w rozporządzeniu unijnym.
Nie w Kodeksie postępowania cywilnego, lecz w rozporządzeniu, do którego odsyła art. 1142(1) KPC. Przepis krajowy reguluje wyłącznie możliwość działania sądu z urzędu.
Tak. Sformułowanie "także z urzędu" oznacza, że działanie sądu z własnej inicjatywy jest dodatkową drogą, a nie zastąpieniem trybu wnioskowego.
Nie. Europejskie poświadczenie spadkowe jest odrębnym dokumentem wydawanym na podstawie przepisów unijnych i podlega własnym zasadom zmiany oraz uchylenia.
Przepis posługuje się zwrotem "może", co oznacza ocenę sądu w granicach przepisów. Ocena zależy od okoliczności konkretnej sprawy, którą warto omówić z prawnikiem.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
PrawMi odpowiada z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń.
Zapytaj o art. 1142(4)