Art. 1136.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1136 Kodeksu postępowania cywilnego został oznaczony jako uchylony, co oznacza, że jednostka redakcyjna o tym numerze nie zawiera obecnie żadnej normy prawnej. W tekście ustawy pozostaje jedynie sam numer artykułu wraz z adnotacją "(uchylony)", ponieważ zgodnie z zasadami techniki prawodawczej numeracji artykułów co do zasady się nie zmienia po derogacji jednego z nich. Dzięki temu numery pozostałych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego nie przesuwają się, a wcześniejsze odesłania w innych ustawach, orzeczeniach i piśmiennictwie zachowują czytelność. Praktyczny wniosek jest prosty: na art. 1136 KPC nie można obecnie oprzeć ani żądania procesowego, ani zarzutu, ani rozstrzygnięcia sądu, bo przepis ten nie obowiązuje.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 1136 KPC nie ma zastosowania do spraw wszczynanych i rozpoznawanych po jego derogacji. Odwołanie się do niego może mieć znaczenie wyłącznie historyczne albo intertemporalne, to znaczy wtedy, gdy przepisy przejściowe ustawy nowelizującej nakazują stosować do określonych, wcześniej wszczętych postępowań przepisy w brzmieniu dotychczasowym. W takiej sytuacji kluczowa jest nie treść samego art. 1136 KPC, lecz właśnie regulacja przejściowa, która wskazuje, jakie prawo znajduje zastosowanie do konkretnej sprawy. Artykuł ten jest usytuowany w części czwartej Kodeksu postępowania cywilnego, poświęconej przepisom z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego, dlatego materia, której wcześniej dotyczył, jest dziś regulowana przez inne, obowiązujące jednostki tej części kodeksu lub przez akty prawa unijnego i umowy międzynarodowe.

Przykład

Przedsiębiorca przygotowuje pismo w sprawie z elementem zagranicznym i znajduje w starszym komentarzu sprzed nowelizacji odwołanie do art. 1136 KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu ustawy okazuje się, że przepis widnieje wyłącznie z adnotacją "(uchylony)", więc nie może stanowić podstawy formułowanego wniosku. Prawidłowym działaniem jest ustalenie, która ustawa nowelizująca uchyliła ten przepis i od kiedy, a następnie odszukanie obowiązującej regulacji w części czwartej Kodeksu postępowania cywilnego albo w przepisach unijnych. Dopiero taka aktualna podstawa prawna powinna zostać powołana w piśmie procesowym.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu wciąż figuruje w kodeksie, to przepis nadal obowiązuje - adnotacja "(uchylony)" jednoznacznie temu przeczy. Drugim jest korzystanie z nieaktualnych wydań kodeksu lub starszych opracowań bez sprawdzenia stanu prawnego na dzień sporządzania pisma. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że uchylenie przepisu automatycznie oznacza brak jakiejkolwiek regulacji danej kwestii; najczęściej materia została przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej albo do innego aktu prawnego. Warto też pamiętać, że powołanie uchylonego przepisu w piśmie procesowym nie unieważnia samego pisma, ale osłabia jego argumentację i może wymagać uzupełnienia. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy w grę wchodzą przepisy przejściowe, warto skonsultować się z prawnikiem.