Art. 1127.

Co stanowi przepis

Art. 1127 KPC reguluje kolejność zaspokojenia z kaucji złożonej przez powoda w postępowaniu cywilnym. Przepis przesądza, że to pozwany ma pierwszeństwo zaspokojenia z tej kaucji przed wszystkimi innymi wierzycielami powoda. Oznacza to, że złożona suma nie jest zwykłym składnikiem majątku powoda dostępnym dla ogółu jego wierzycieli na równych zasadach, lecz pełni określoną funkcję zabezpieczającą. Norma ma charakter materialnoprawnego przywileju procesowego: nie tworzy samodzielnego roszczenia, ale porządkuje, kto sięgnie po kaucję w pierwszej kolejności. Ustawodawca nie różnicuje przy tym kategorii wierzycieli powoda - pierwszeństwo pozwanego jest ujęte szeroko i dotyczy wszystkich innych wierzycieli.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 1127 KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy w sprawie doszło już do złożenia kaucji przez powoda, a więc gdy zaktualizował się obowiązek jej złożenia i powód go wykonał. Kaucja tego rodzaju służy zabezpieczeniu pozwanego przed skutkami przegranej powoda, w szczególności w zakresie kosztów procesu, których odzyskanie mogłoby być utrudnione. Przepis nabiera praktycznego znaczenia dopiero w momencie konkurencji o tę sumę, czyli gdy o środki objęte kaucją ubiegają się także inni wierzyciele powoda, na przykład w drodze egzekucji. Przesłanką skorzystania z pierwszeństwa jest istnienie po stronie pozwanego wierzytelności, która z kaucji ma być zaspokojona. Sam fakt złożenia kaucji nie oznacza automatycznej wypłaty na rzecz pozwanego - decyduje wynik sprawy i treść rozstrzygnięcia o kosztach.

Przykład

Przedsiębiorca wytacza powództwo przeciwko spółce i zostaje zobowiązany do złożenia kaucji na zabezpieczenie kosztów procesu. Powództwo zostaje oddalone, a sąd zasądza od powoda na rzecz pozwanej spółki zwrot kosztów procesu. W tym samym czasie inny wierzyciel powoda prowadzi wobec niego egzekucję i próbuje zająć złożoną sumę. Zgodnie z art. 1127 KPC to pozwana spółka zaspokaja się z kaucji w pierwszej kolejności, a dopiero ewentualna nadwyżka może posłużyć zaspokojeniu pozostałych wierzycieli powoda.

Częste nieporozumienia

Pierwsze nieporozumienie polega na przyjmowaniu, że kaucja przechodzi na własność pozwanego już z chwilą jej złożenia - tak nie jest, bo służy ona zabezpieczeniu, a nie z góry przesądzonemu przysporzeniu. Drugi błąd to traktowanie art. 1127 KPC jako podstawy roszczenia; przepis rozstrzyga wyłącznie o kolejności zaspokojenia, a nie o tym, czy pozwanemu coś się należy. Trzecim uproszczeniem jest założenie, że pierwszeństwo obejmuje dowolne wierzytelności pozwanego wobec powoda, także niezwiązane z daną sprawą. Zdarza się również mylenie kaucji składanej przez powoda z zabezpieczeniem roszczenia udzielanym w toku procesu, mimo że instytucje te pełnią odmienne funkcje. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni sytuację na tle całości akt.