Art. 1118.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1118 Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status przepisu uchylonego. Oznacza to, że jednostka redakcyjna o tym numerze nadal figuruje w tekście ustawy, ale nie zawiera już żadnej normy prawnej - w jej miejscu widnieje wyłącznie adnotacja "(uchylony)". Ustawodawca posługuje się taką techniką legislacyjną po to, aby nie przenumerowywać całego aktu prawnego po usunięciu jednego z przepisów. Dzięki temu numeracja pozostałych artykułów Kodeksu postępowania cywilnego pozostaje niezmieniona, a odesłania zawarte w innych ustawach i w orzecznictwie zachowują czytelność. W praktyce artykuł 1118 KPC nie może więc stanowić samodzielnej podstawy żadnego żądania, wniosku ani rozstrzygnięcia sądu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 1118 KPC co do zasady nie znajduje zastosowania do sytuacji powstałych po dniu wejścia w życie nowelizacji, która go usunęła. Przepis uchylony może jednak zachowywać znaczenie w dwóch typowych obszarach. Po pierwsze, przy ocenie zdarzeń i czynności procesowych dokonanych w czasie, gdy przepis jeszcze obowiązywał - o tym, którą wersję ustawy należy stosować, decydują przepisy przejściowe zamieszczone w ustawie nowelizującej. Po drugie, ma znaczenie historyczne i porównawcze, gdy trzeba zrekonstruować, w jaki sposób dana instytucja procesowa była uregulowana wcześniej. Zawsze konieczne jest ustalenie daty uchylenia oraz treści przepisów międzyczasowych, ponieważ to one przesądzają o zakresie dalszego stosowania dawnej regulacji.

Przykład

Przedsiębiorca przygotowuje pismo procesowe i w starszym poradniku znajduje odwołanie do art. 1118 KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu postępowania cywilnego widzi jednak wyłącznie oznaczenie "(uchylony)". Powołanie się w piśmie na taki przepis byłoby błędem, ponieważ sąd nie może oprzeć rozstrzygnięcia na normie, która nie obowiązuje. Właściwym działaniem jest ustalenie, jaka regulacja zastąpiła dawny przepis lub czy dana kwestia została przeniesiona do innego artykułu albo do odrębnej ustawy, a następnie powołanie aktualnej podstawy prawnej.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro artykuł nadal widnieje w tekście ustawy, to nadal obowiązuje. Tak nie jest - adnotacja "(uchylony)" oznacza wyłącznie zachowanie miejsca w strukturze aktu. Drugim nieporozumieniem jest korzystanie z nieaktualnych wydruków, wzorów pism lub starszych opracowań, w których przepis jest jeszcze cytowany w pełnym brzmieniu. Trzecim błędem jest automatyczne zakładanie, że uchylenie przepisu oznacza całkowitą likwidację danej instytucji procesowej; bywa bowiem, że jej treść została przeniesiona w inne miejsce ustawy. Warto również pamiętać, że uchylenie przepisu nie działa wstecz, jeżeli przepisy przejściowe nakazują stosowanie dawnych regulacji do spraw wszczętych wcześniej. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza dotyczącej toczącego się postępowania, warto skonsultować się z prawnikiem.