Art. 1116.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1116 KPC ma obecnie status przepisu uchylonego, co oznacza, że w aktualnym tekście Kodeksu postępowania cywilnego pod tą jednostką redakcyjną nie znajduje się żadna norma prawna. W miejscu artykułu ustawodawca pozostawił jedynie oznaczenie numeru wraz z adnotacją "(uchylony)". Taka technika legislacyjna jest w polskim prawie standardem: numeracji nie przesuwa się po derogacji pojedynczego przepisu, aby nie zaburzyć odesłań zawartych w innych ustawach, w orzecznictwie oraz w piśmiennictwie. Dzięki temu czytelnik od razu widzi, że dana jednostka kiedyś istniała, ale została wyeliminowana z porządku prawnego. Z samego oznaczenia "(uchylony)" nie wynika, jaka była pierwotna treść przepisu ani z jakiego powodu został on usunięty.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 1116 KPC nie może być samodzielną podstawą żadnego wniosku, zarzutu procesowego ani rozstrzygnięcia sądu w sprawach wszczętych i prowadzonych według stanu prawnego, w którym przepis już nie obowiązuje. Odwołanie się do niego w piśmie procesowym byłoby powołaniem się na normę nieistniejącą. Znaczenie praktyczne uchylonej jednostki ogranicza się zasadniczo do trzech sytuacji: analizy stanów faktycznych i czynności dokonanych w okresie jej obowiązywania, badania przepisów przejściowych ustaw nowelizujących oraz lektury starszych komentarzy i publikacji, które do tego artykułu odsyłają. Z uwagi na numerację art. 1116 KPC mieści się w końcowej, czwartej części Kodeksu, poświęconej przepisom z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego, co bywa istotne przy ustalaniu kontekstu systemowego dawnej regulacji.

Przykład zastosowania

Przedsiębiorca przygotowuje pismo w sprawie z elementem zagranicznym i korzysta ze starszego, papierowego wydania Kodeksu, w którym art. 1116 KPC jest jeszcze wydrukowany z pełną treścią. Powołuje go jako podstawę swojego wniosku, po czym sąd wskazuje, że przepis nie obowiązuje. Aby uniknąć takiego błędu, przedsiębiorca powinien sprawdzić aktualny tekst jednolity ustawy, ustalić, która nowelizacja uchyliła przepis, i odszukać regulację, która obecnie normuje daną kwestię - może to być inny artykuł Kodeksu albo przepisy prawa unijnego lub umowy międzynarodowej. Dopiero po takiej weryfikacji może prawidłowo sformułować podstawę prawną pisma.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal widnieje w tekście ustawy, to przepis wciąż obowiązuje w jakimś zakresie. Drugim - założenie, że uchylenie oznacza automatyczną likwidację całej instytucji prawnej; często materia zostaje jedynie przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej lub do aktu prawa unijnego. Trzecim nieporozumieniem jest pomijanie przepisów przejściowych, które mogą nakazywać stosowanie dawnych regulacji do spraw wszczętych przed nowelizacją. Warto również pamiętać, że wyszukiwarki internetowe podpowiadają nieaktualne wersje przepisów, dlatego zawsze należy korzystać z bieżącego tekstu jednolitego. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy w grę wchodzi element zagraniczny lub stan prawny sprzed nowelizacji, warto skonsultować się z prawnikiem.