Co stanowi przepis
Art. 1115[1] KPC zawiera normę odsyłającą. Stanowi on, że przepisy art. 1111-1115 Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się odpowiednio w postępowaniu zabezpieczającym. Przepisy, do których odsyła, dotyczą immunitetu sądowego, czyli wyłączenia określonych osób i podmiotów spod jurysdykcji sądów krajowych, a także zasad ustalania i weryfikowania, czy taka ochrona przysługuje. Dzięki art. 1115[1] KPC te same reguły obowiązują nie tylko w postępowaniu rozpoznawczym i egzekucyjnym, lecz również wtedy, gdy sąd rozpoznaje wniosek o udzielenie zabezpieczenia. Zwrot "stosuje się odpowiednio" oznacza, że przepisy nie są przenoszone dosłownie, ale z uwzględnieniem specyfiki postępowania zabezpieczającego, jego szybkości i tymczasowego charakteru.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy w postępowaniu zabezpieczającym pojawia się kwestia immunitetu sądowego po stronie obowiązanego lub innego podmiotu, którego dotyczyć ma zabezpieczenie. Sąd, zanim udzieli zabezpieczenia, powinien wziąć pod uwagę, czy dana osoba lub podmiot nie korzysta z ochrony wynikającej z art. 1111-1115 KPC. Ma to znaczenie zarówno przy zabezpieczeniu roszczeń pieniężnych, jak i niepieniężnych, ponieważ postanowienie o zabezpieczeniu prowadzi do realnej ingerencji w sferę praw obowiązanego. Art. 1115[1] KPC działa niezależnie od tego, czy wniosek o zabezpieczenie został złożony przed wszczęciem postępowania, wraz z pozwem, czy w jego toku. Odpowiednie stosowanie obejmuje także zasady dotyczące sposobu ustalania istnienia immunitetu.
Przykład
Przedsiębiorca uważa, że przysługuje mu roszczenie pieniężne wobec podmiotu, który powołuje się na immunitet sądowy, i składa wniosek o zabezpieczenie tego roszczenia przez zajęcie rachunku bankowego. Sąd, rozpoznając wniosek, nie ogranicza się do badania uprawdopodobnienia roszczenia i interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Na podstawie art. 1115[1] KPC musi także rozważyć, czy przepisy o immunitecie sądowym nie stoją na przeszkodzie udzieleniu zabezpieczenia wobec takiego podmiotu. Jeżeli ochrona immunitetowa obejmuje daną sytuację, wniosek nie może zostać uwzględniony w zakresie objętym tą ochroną, mimo że sama wierzytelność może być uprawdopodobniona.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro zabezpieczenie ma charakter tymczasowy, to immunitet sądowy go nie dotyczy. Art. 1115[1] KPC wprost przeczy takiemu rozumowaniu. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie odesłania jako mechanicznego powtórzenia przepisów - stosowanie "odpowiednie" wymaga uwzględnienia odrębności postępowania zabezpieczającego. Trzecim błędem jest zakładanie, że immunitet przysługuje każdemu podmiotowi zagranicznemu; zakres ochrony wynika z art. 1111-1115 KPC oraz z wiążących Polskę regulacji, a nie z samego faktu obcego pochodzenia strony. Warto też pamiętać, że przepis nie tworzy nowych przesłanek zabezpieczenia, lecz jedynie rozszerza zastosowanie istniejących reguł. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena zakresu immunitetu bywa złożona.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.