Art. 1115.

Co stanowi przepis

Art. 1115 KPC rozciąga ochronę wynikającą z immunitetu sądowego na postępowanie egzekucyjne. Zgodnie z § 1, przeciwko osobom, które na podstawie art. 1111 § 1 i art. 1112 § 1 KPC korzystają z immunitetu sądowego, nie może być prowadzona egzekucja, chyba że chodzi o sprawę, w której immunitet tym osobom nie przysługuje. Paragraf 2 wprowadza zasadę odrębności zrzeczeń: nawet jeżeli państwo wysyłające lub organizacja międzynarodowa zrzekły się immunitetu sądowego, egzekucja jest możliwa tylko wtedy, gdy zrzeczenie zostało wyraźnie złożone także co do postępowania egzekucyjnego. Paragraf 3 przewiduje, że gdy egzekucja jest już dozwolona, nie można jej prowadzić z mienia służącego do użytku urzędowego ani przez stosowanie przymusu wobec osoby dłużnika. Paragraf 4 zakazuje natomiast czynności egzekucyjnych w pomieszczeniach przedstawicielstw dyplomatycznych, misji zagranicznych i urzędów konsularnych państw obcych oraz w mieszkaniach osób wymienionych w art. 1111 § 1, chyba że szef takiej placówki wyrazi na to zgodę.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 1115 KPC stosuje się na etapie wykonania orzeczenia lub innego tytułu wykonawczego, a więc wtedy, gdy wierzyciel zwraca się do komornika o wszczęcie egzekucji. Kluczowe jest ustalenie, czy dłużnik należy do kręgu osób objętych immunitetem sądowym na podstawie przywołanych przepisów oraz czy dana sprawa nie mieści się w wyjątkach, w których immunitet nie przysługuje. Jeżeli doszło do zrzeczenia się immunitetu, konieczne jest sprawdzenie jego zakresu - samo umożliwienie osądzenia sprawy nie otwiera drogi do egzekucji. Ograniczenia z § 3 i § 4 działają niezależnie i obowiązują nawet wtedy, gdy egzekucja co do zasady jest dopuszczalna, wyznaczając granice przedmiotowe i miejscowe czynności komornika.

Przykład

Wierzyciel uzyskuje wyrok zasądzający zapłatę czynszu od członka personelu dyplomatycznego obcego państwa, ponieważ w sprawie dotyczącej prywatnego najmu immunitet nie obejmował tego sporu. Wierzyciel kieruje sprawę do komornika, jednak komornik musi zbadać, czy egzekucja mieści się w wyjątku wskazanym w art. 1115 § 1 KPC, a jeżeli podstawą był akt zrzeczenia - czy obejmuje on także postępowanie egzekucyjne. Nawet po pozytywnym ustaleniu komornik nie zajmie samochodu wykorzystywanego do celów urzędowych placówki ani nie zastosuje wobec dłużnika środków przymusu osobistego. Wejście do mieszkania dłużnika w celu zajęcia ruchomości będzie zaś możliwe dopiero po wyrażeniu zgody przez szefa przedstawicielstwa dyplomatycznego.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest założenie, że prawomocny wyrok automatycznie pozwala na egzekucję wobec osoby korzystającej z immunitetu - art. 1115 § 2 KPC wyraźnie temu przeczy. Mylnie przyjmuje się też, że zgoda szefa placówki na czynności w pomieszczeniach uchyla pozostałe ograniczenia, podczas gdy zakaz egzekucji z mienia urzędowego pozostaje aktualny. Nie jest również trafne twierdzenie, że immunitet oznacza brak odpowiedzialności - chodzi wyłącznie o ograniczenia proceduralne. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni zakres immunitetu i dopuszczalność konkretnych czynności egzekucyjnych.