Co stanowi przepis
Art. 1110(4) KPC przesądza, że sprawy egzekucyjne należą do wyłącznej jurysdykcji krajowej, jeżeli egzekucja ma być wszczęta lub jest prowadzona na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wyłączność jurysdykcji oznacza, że w takich sprawach właściwe są tylko polskie organy, a rozstrzygnięcia organów innych państw dotyczące tej samej egzekucji nie mogą wywoływać w Polsce skutków jako akty przymusowego wykonania. Paragraf 2 nakazuje stosować tę samą zasadę odpowiednio do wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, a więc do czynności zmierzających do przymusowej realizacji środka zabezpieczającego roszczenie. Paragraf 3 rozciąga wyłączną jurysdykcję krajową na sprawy z powództw przeciwegzekucyjnych, czyli powództw kwestionujących dopuszczalność egzekucji lub zajęcie określonego składnika majątku, o ile egzekucja ma być wszczęta lub toczy się w Polsce. Podstawowym łącznikiem jest zatem miejsce prowadzenia przymusowego wykonania, a nie obywatelstwo czy miejsce zamieszkania stron.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się wtedy, gdy czynności egzekucyjne mają być podejmowane wobec majątku znajdującego się w Polsce albo gdy postępowanie egzekucyjne już się w Polsce toczy. Nie ma znaczenia, czy tytuł wykonawczy pochodzi z polskiego czy z zagranicznego orzeczenia - kwestię uznania i wykonalności rozstrzygają odrębne przepisy oraz akty prawa unijnego i umowy międzynarodowe, których art. 1110(4) KPC nie wyłącza. Reguła obejmuje również postępowania wpadkowe i skargi związane z czynnościami komornika oraz wykonanie zabezpieczenia, na przykład zajęcie rachunku bankowego prowadzonego w Polsce. Powództwa przeciwegzekucyjne, kierowane przeciwko tytułowi wykonawczemu lub w obronie praw osoby trzeciej, także muszą być wnoszone do sądu polskiego, jeżeli egzekucja dotyczy terytorium Polski.
Przykład
Wierzyciel z Niemiec dysponuje tytułem wykonawczym przeciwko dłużnikowi, który mieszka za granicą, ale ma mieszkanie i rachunek bankowy w Polsce. Egzekucja z tych składników majątku zostaje wszczęta przez polskiego komornika, ponieważ znajdują się one w Polsce. Dłużnik uważa, że dług został już spłacony i chce podważyć egzekucję w drodze powództwa przeciwegzekucyjnego. Zgodnie z art. 1110(4) § 3 KPC musi wnieść je do sądu polskiego, a nie do sądu państwa swojego zamieszkania, ponieważ egzekucja prowadzona jest na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest utożsamianie jurysdykcji w sprawie egzekucyjnej z jurysdykcją w sprawie rozpoznawczej - to, że o roszczeniu orzekał sąd zagraniczny, nie oznacza, że ten sam sąd będzie decydował o przebiegu egzekucji w Polsce. Drugim jest przekonanie, że wyłączna jurysdykcja krajowa sama w sobie czyni zagraniczny tytuł wykonalnym w Polsce; wykonalność wymaga odrębnej podstawy prawnej. Trzecim nieporozumieniem jest pomijanie § 2 i próba wykonywania zabezpieczenia na majątku położonym w Polsce w oparciu o czynności organów zagranicznych. Wreszcie strony niekiedy zawierają umowy o jurysdykcję obcego sądu, licząc, że obejmą one także spory przeciwegzekucyjne - wyłączna jurysdykcja z art. 1110(4) KPC nie może być w ten sposób wyłączona. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza o elemencie transgranicznym, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
