Co dokładnie stanowi przepis
Art. 1110(3) KPC reguluje kwestię jurysdykcji krajowej, czyli tego, kiedy sąd polski jest w ogóle władny orzekać, w odniesieniu do postępowania zabezpieczającego. Zgodnie z § 1 przepisy o podstawach jurysdykcji krajowej zawarte w tytule III i tytule IV stosuje się odpowiednio także wtedy, gdy chodzi o zabezpieczenie roszczenia. Oznacza to, że sąd polski bada swoją jurysdykcję w sprawie o zabezpieczenie według tych samych reguł, które decydują o jurysdykcji w sprawie głównej, z uwzględnieniem specyfiki tego postępowania. Ten sam paragraf zawiera istotne ograniczenie autonomii stron: umowa, o której mowa w art. 1105 § 1 KPC, jest bezskuteczna, jeżeli wyłącza jurysdykcję sądów polskich jedynie w postępowaniu zabezpieczającym. Paragraf 2 dodaje samodzielną podstawę jurysdykcji: istnieje ona także wtedy, gdy zabezpieczenie może być wykonane w Rzeczypospolitej Polskiej lub wywołać skutek na terytorium Polski.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie w sprawach z elementem zagranicznym, gdy uprawniony wnosi o udzielenie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego lub niepieniężnego. Chodzi zarówno o wnioski składane przed wszczęciem postępowania głównego, w jego toku, jak i wtedy, gdy sprawa główna toczy się lub ma się toczyć przed sądem obcego państwa. Kluczowe znaczenie ma § 2, ponieważ pozwala on sądowi polskiemu orzec o zabezpieczeniu nawet wówczas, gdy w sprawie głównej jurysdykcja krajowa nie przysługuje, o ile środek zabezpieczający daje się wykonać w Polsce albo tu wywoła skutek. Praktycznie oznacza to najczęściej sytuację, w której majątek obowiązanego, jego rachunek bankowy, nieruchomość lub udziały w spółce znajdują się na terytorium Polski. Należy jednak pamiętać, że w relacjach z państwami członkowskimi Unii Europejskiej pierwszeństwo mają regulacje unijne, a art. 1110(3) KPC stosuje się w zakresie nimi nieobjętym.
Przykład
Przedsiębiorca z Niemiec dochodzi przed sądem niemieckim zapłaty od kontrahenta, który ma rachunek bankowy i magazyn w Polsce. Obawiając się wyzbycia majątku, składa w Polsce wniosek o zabezpieczenie roszczenia przez zajęcie środków na rachunku bankowym prowadzonym przez polski bank. Nawet jeżeli w sprawie głównej jurysdykcja sądów polskich nie zachodzi, art. 1110(3) § 2 KPC pozwala przyjąć jurysdykcję krajową, ponieważ zabezpieczenie ma być wykonane w Polsce. Gdyby zaś strony wcześniej zawarły umowę wyłączającą jurysdykcję sądów polskich jedynie w zakresie zabezpieczenia, taka klauzula byłaby bezskuteczna.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest założenie, że brak jurysdykcji krajowej w sprawie głównej automatycznie zamyka drogę do zabezpieczenia w Polsce - § 2 wprost temu przeczy. Drugim jest przekonanie, że umowa derogacyjna zawsze wyłącza kompetencję sądu polskiego; przepis czyni ją bezskuteczną, gdy dotyczy wyłącznie postępowania zabezpieczającego. Trzecim nieporozumieniem jest mylenie jurysdykcji z właściwością miejscową konkretnego sądu - to dwie odrębne kwestie. Wreszcie pamiętać trzeba, że jurysdykcja nie przesądza o zasadności wniosku, który nadal wymaga uprawdopodobnienia roszczenia i interesu prawnego w zabezpieczeniu. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
