Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
W sprawach o podział majątku wspólnego, o dział spadku, jak również w sprawach dotyczących zarządu związanego ze współwłasnością i o zniesienie współwłasności, przepisy art. 1104–11051 stosuje się odpowiednio.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Wyświetlone orzeczenia: 1
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 1110(1): co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 1110(1) KPC jest przepisem odsyłającym, umieszczonym w części czwartej Kodeksu postępowania cywilnego, poświęconej przepisom z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego. Norma ta nakazuje, aby przepisy art. 1104-1105(1) KPC, dotyczące umów stron o jurysdykcję krajową (umów prorogacyjnych, czyli poddających sprawę sądom polskim, oraz derogacyjnych, czyli wyłączających jurysdykcję sądów polskich na rzecz sądu państwa obcego), stosować odpowiednio w wymienionych kategoriach spraw. Chodzi o sprawy o podział majątku wspólnego, o dział spadku, a także o sprawy dotyczące zarządu związanego ze współwłasnością i o zniesienie współwłasności. Formuła "stosuje się odpowiednio" oznacza, że przywołane przepisy nie znajdują zastosowania wprost i mechanicznie, lecz z uwzględnieniem specyfiki postępowania nieprocesowego, w którym sprawy te są rozpoznawane. Innymi słowy, art. 1110(1) KPC rozciąga instytucję umowy o jurysdykcję na typowe sprawy działowe.
Przepis staje się istotny wtedy, gdy sprawa ma element zagraniczny, na przykład uczestnicy mieszkają w różnych państwach, majątek podlegający podziałowi znajduje się częściowo poza Polską albo spadkodawca miał ostatnie miejsce zwykłego pobytu za granicą. W takich sytuacjach powstaje pytanie, czy sprawę może rozpoznać sąd polski, a art. 1110(1) KPC otwiera zainteresowanym drogę do umownego uregulowania tej kwestii na zasadach z art. 1104-1105(1) KPC. Zastosowanie przepisu jest ograniczone do czterech wymienionych kategorii spraw i nie obejmuje dowolnych innych postępowań nieprocesowych. Trzeba przy tym pamiętać, że przepisy krajowe ustępują pierwszeństwa rozporządzeniom unijnym i umowom międzynarodowym wiążącym Polskę, jeżeli regulują one jurysdykcję w danej sprawie.
Małżonkowie po rozwodzie mieszkają w dwóch różnych państwach, a ich majątek wspólny obejmuje mieszkanie w Polsce i oszczędności zgromadzone za granicą. Chcąc uniknąć sporu o to, gdzie toczyć postępowanie o podział majątku wspólnego, zawierają porozumienie, w którym wskazują sądy polskie jako właściwe do rozpoznania sprawy. Dzięki art. 1110(1) KPC ocena skuteczności takiego porozumienia następuje według zasad przewidzianych dla umów o jurysdykcję w art. 1104-1105(1) KPC, z uwzględnieniem specyfiki sprawy działowej. Po złożeniu wniosku sąd bada, czy umowa spełnia wymogi tych przepisów i czy sprawa nie została zastrzeżona dla wyłącznej jurysdykcji innego państwa.
Pierwszym błędem jest mylenie jurysdykcji krajowej z właściwością miejscową sądu; art. 1110(1) KPC dotyczy tego, sądy którego państwa mogą orzekać, a nie który konkretny sąd w Polsce. Drugim jest przekonanie, że strony mogą dowolnie ukształtować jurysdykcję w każdej sprawie majątkowej, podczas gdy przepis wskazuje zamknięty katalog spraw i odsyła do warunków z art. 1104-1105(1) KPC. Trzecim nieporozumieniem bywa pomijanie prawa unijnego i umów międzynarodowych, które mogą rozstrzygać kwestię jurysdykcji przed sięgnięciem do przepisów Kodeksu. Wreszcie zwrot "odpowiednio" bywa odczytywany jako identyczne stosowanie, choć wymaga on modyfikacji dostosowanych do postępowania nieprocesowego. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza z elementem zagranicznym, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Przepis nakazuje odpowiednie stosowanie art. 1104-1105(1) KPC, czyli przepisów o umowach o jurysdykcję krajową, w sprawach o podział majątku wspólnego, dział spadku, zarząd związany ze współwłasnością i zniesienie współwłasności.
Art. 1110(1) KPC dopuszcza taką możliwość przez odesłanie do przepisów o umowach jurysdykcyjnych. Skuteczność porozumienia ocenia się jednak według wymogów art. 1104-1105(1) KPC oraz z uwzględnieniem pierwszeństwa prawa unijnego i umów międzynarodowych.
Jurysdykcja krajowa rozstrzyga, czy sprawę mogą w ogóle rozpoznać sądy danego państwa. Właściwość miejscowa wskazuje natomiast, który konkretny sąd w Polsce ma rozpoznać sprawę.
Oznacza, że przepisy art. 1104-1105(1) KPC stosuje się z uwzględnieniem specyfiki spraw działowych rozpoznawanych w postępowaniu nieprocesowym, a nie w sposób dosłowny i mechaniczny.
Praktyczne znaczenie ujawnia się przede wszystkim wtedy, gdy sprawa ma element zagraniczny, na przykład uczestnicy mieszkają w różnych państwach lub majątek znajduje się poza Polską.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 1110(1)