PrawMi

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 1105.

Aktualizacja: 18 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Strony oznaczonego stosunku prawnego mogą umówić się na piśmie o poddanie jurysdykcji sądów państwa obcego wynikłych lub mogących wyniknąć z niego spraw o prawa majątkowe, wyłączając jurysdykcję sądów polskich, jeżeli umowa taka jest skuteczna według prawa mającego do niej zastosowanie w państwie obcym.

§ 2.Umowa wyłączająca jurysdykcję sądów polskich nie może dotyczyć spraw:

1)należących do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich;

2)z zakresu prawa pracy, chyba że umowa zostanie zawarta po powstaniu sporu;

3)wynikłych lub mogących wyniknąć z umów zawartych przez konsumenta, który ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej;

4)wynikłych lub mogących wyniknąć ze stosunku ubezpieczenia.

§ 3.Jurysdykcji sądów polskich nie wyłącza umowa, na podstawie której tylko jedna ze stron może wytoczyć powództwo przed sądy państwa obcego.

§ 4.W sprawach wymienionych w § 2 pkt 3 dopuszczalne jest zawarcie umowy, na podstawie której konsument może wytoczyć powództwo przed sądy państwa obcego.

§ 5.W sprawach wymienionych w § 2 pkt 4 dopuszczalne jest zawarcie umowy, na podstawie której powództwo przeciwko ubezpieczycielowi może być wytoczone przed sądy państwa obcego.

§ 6.Jeżeli strony zawarły umowę wyłączającą jurysdykcję sądów polskich, art. 1104 § 2 stosuje się odpowiednio.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

V Ca 1654/21Sąd Okręgowy w Warszawie

V Ca 1654/21

Fragment uzasadnienia

… (EWG) nr 295/91. W odpowiedzi na pozew pozwany w pierwszej kolejności przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, na podstawie art. 1099 k.p.c. oraz art. 1105 § 1 k.p.c. podniósł zarzut braku jurysdykcji Sądu krajowego w sprawie i wniósł o odrzuceniu pozwu w całości. Pozwany wskazał też, że pasażer nie zgłosił bezpośrednio pozwanemu swojego roszczenia, a korzystając z usług osoby trzeciej naruszył postanowienia ORPR . W…
Czytaj orzeczenie
V Ca 2667/21Sąd Okręgowy w Warszawie

V Ca 2667/21

Fragment uzasadnienia

… pierwszej kolejności pozwany podniósł jednakże zarzut braku jurysdykcji sądu krajowego w niniejszej sprawie i wniósł o odrzuceniu pozwu na podstawie art. 1099 k.p.c. w zw. z art. 1105 § 1 k.p.c. Pozwany zakwestionował również legitymację czynną powoda oraz podniósł zarzut przedawnienia roszczenia. Powód w piśmie procesowym z 6 września 2017 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W odniesieniu do podniesionego…
Czytaj orzeczenie
XVI C 1021/21Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie

XVI C 1021/21

Fragment uzasadnienia

… od powódki na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W pierwszej kolejności strona pozwana na podstawie art. 1099 k.p.c. oraz art. 1105 § 1 k.p.c. podniosła zarzut braku jurysdykcji tutejszego Sądu krajowego i z tego względu wniosła o odrzucenie pozwu w całości. Jako podstawę żądania odrzucenia pozwu wskazano także brak wyczerpania trybu reklamacyjnego. Kolejno poniesiono zarzut braku…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 1105: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co stanowi przepis

Art. 1105 KPC reguluje tzw. umowę derogacyjną, czyli porozumienie, w którym strony oznaczonego stosunku prawnego poddają sprawy o prawa majątkowe wynikłe lub mogące wyniknąć z tego stosunku pod jurysdykcję sądów państwa obcego, jednocześnie wyłączając jurysdykcję sądów polskich. Zgodnie z § 1 taka umowa wymaga formy pisemnej i musi być skuteczna według prawa, które ma do niej zastosowanie w państwie obcym. Paragraf 2 wprowadza cztery kategorie spraw, w których wyłączenie jurysdykcji polskiej jest niedopuszczalne: sprawy należące do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich, sprawy z zakresu prawa pracy (chyba że umowa została zawarta już po powstaniu sporu), sprawy z umów zawartych przez konsumenta mającego miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Polsce oraz sprawy ze stosunku ubezpieczenia. Paragraf 3 wyklucza skuteczność klauzul jednostronnych, na podstawie których tylko jedna ze stron może pozywać przed sądy obce. Paragrafy 4 i 5 dopuszczają natomiast rozwiązania korzystne dla słabszej strony, a § 6 nakazuje odpowiednie stosowanie art. 1104 § 2 KPC.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie tam, gdzie spór ma element zagraniczny i gdzie strony chcą z góry przesądzić, sąd jakiego państwa będzie rozstrzygał ewentualne spory. Warunkiem jest istnienie oznaczonego stosunku prawnego - nie można skutecznie wyłączyć jurysdykcji polskiej co do wszelkich przyszłych, nieokreślonych sporów między stronami. Umowa może dotyczyć wyłącznie spraw o prawa majątkowe, a więc nie obejmie na przykład spraw o prawa niemajątkowe. Sąd polski bada dopuszczalność takiej umowy z uwzględnieniem ograniczeń z § 2, a także tego, czy klauzula nie jest jednostronna w rozumieniu § 3.

Przykład

Polska spółka zawiera z kontrahentem z Niemiec pisemną umowę dostawy, w której strony postanawiają, że wszystkie spory majątkowe z tej umowy rozstrzygać będą sądy niemieckie, z wyłączeniem sądów polskich. Gdy dochodzi do sporu o zapłatę, a kontrahent zostaje pozwany w Polsce, może powołać się na tę klauzulę. Inaczej byłoby, gdyby umowę zawarł konsument mieszkający w Polsce - wówczas, stosownie do § 2 pkt 3, wyłączenie jurysdykcji polskiej nie działa, choć zgodnie z § 4 konsument może mieć zapewnioną dodatkową możliwość pozwania przed sąd obcy. Podobnie klauzula pozwalająca tylko dostawcy pozywać za granicą nie wyłączy jurysdykcji polskiej.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że każda klauzula o sądzie zagranicznym w umowie wiąże bezwzględnie - art. 1105 KPC wprowadza istotne wyjątki chroniące pracowników, konsumentów i ubezpieczonych. Mylone bywa też wyłączenie jurysdykcji z zapisem na sąd polubowny, który podlega odrębnym regulacjom. Nie wystarczy sama zgoda stron: umowa musi mieć formę pisemną i być skuteczna według prawa obcego. Wreszcie klauzula asymetryczna, przyznająca prawo pozywania za granicą tylko jednej stronie, nie odbiera sprawie jurysdykcji polskiej. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena skuteczności klauzuli zależy od treści umowy i przepisów prawa obcego.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy klauzula o sądzie zagranicznym musi być na piśmie?

Tak, art. 1105 § 1 KPC wymaga formy pisemnej. Dodatkowo umowa musi być skuteczna według prawa mającego do niej zastosowanie w państwie obcym.

Czy można wyłączyć jurysdykcję polską w sprawach pracowniczych?

Co do zasady nie. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy umowa o poddanie sprawy sądom obcym zostanie zawarta dopiero po powstaniu sporu.

Czy konsumenta wiąże klauzula o sądzie zagranicznym?

Nie, jeżeli konsument ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Polsce. Dopuszczalna jest jednak umowa dająca konsumentowi dodatkową możliwość pozwania przed sądy obce.

Co z klauzulą, która pozwala pozywać za granicą tylko jednej stronie?

Zgodnie z art. 1105 § 3 KPC taka jednostronna klauzula nie wyłącza jurysdykcji sądów polskich.

Czy umowa może dotyczyć wszystkich przyszłych sporów między stronami?

Nie. Przepis mówi o sprawach wynikłych lub mogących wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego i wyłącznie o prawach majątkowych.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 1105
← Wróć do pełnej ustawy