Co stanowi przepis
Art. 1103(7) KPC uzupełnia katalog przypadków, w których polskie sądy mogą rozpoznawać sprawy z elementem zagranicznym. Przepis dotyczy spraw rozpoznawanych w procesie, innych niż te, które zostały wymienione w art. 1103(1)-1103(6) KPC, a więc stanowi dodatkową, samodzielną podstawę jurysdykcji krajowej. Ustawodawca wskazał sześć sytuacji: gdy sprawa dotyczy zobowiązania z czynności prawnej wykonanego albo mającego lub mającego być wykonanym w Polsce, zobowiązania niewynikającego z czynności prawnej, które powstało w Polsce, działalności znajdującego się w Polsce zakładu lub oddziału pozwanego, roszczenia o prawo majątkowe, gdy pozwany ma w Polsce majątek lub prawa majątkowe o znacznej wartości w stosunku do wartości przedmiotu sporu, przedmiotu sporu znajdującego się w Polsce oraz spadku po osobie mającej w chwili śmierci miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Polsce. Kluczowe jest słowo "także" - wymienione łączniki działają obok innych podstaw jurysdykcji, a nie zamiast nich.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się wtedy, gdy sprawa ma charakter cywilny, jest rozpoznawana w trybie procesowym i występuje w niej element zagraniczny, na przykład pozwany mieszka lub ma siedzibę poza Polską. Sąd bada z urzędu, czy zachodzi którakolwiek z przesłanek wskazanych w art. 1103(7) KPC, a wystarczy spełnienie jednej z nich. Zastosowanie tego artykułu wymaga wcześniejszego sprawdzenia, czy sprawa nie jest objęta wcześniejszymi przepisami działu o jurysdykcji krajowej. Trzeba też pamiętać, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego ustępują pierwszeństwa wiążącym Polskę umowom międzynarodowym i prawu Unii Europejskiej, które w wielu sprawach transgranicznych regulują jurysdykcję odrębnie.
Przykład
Polska spółka zamówiła u kontrahenta z państwa spoza Unii Europejskiej dostawę maszyn, które zgodnie z umową miały zostać zamontowane i uruchomione w zakładzie pod Poznaniem. Maszyny okazały się wadliwe, a zagraniczny sprzedawca odmawia naprawy i zwrotu części ceny. Ponieważ zobowiązanie wynikające z czynności prawnej miało być wykonane w Polsce, sprawa mieści się w art. 1103(7) pkt 1 KPC i polski sąd może ją rozpoznać. Gdyby dodatkowo sprzedawca prowadził w Polsce oddział, w grę wchodziłby także punkt 3 tego przepisu.
Częste nieporozumienia
Najczęstszy błąd to utożsamianie jurysdykcji krajowej z właściwością miejscową konkretnego sądu - to dwie odrębne kwestie, które ustala się kolejno. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że sam fakt posiadania przez pozwanego jakiegokolwiek majątku w Polsce zawsze otwiera drogę do polskiego sądu; punkt 4 wymaga, aby prawa majątkowe miały znaczną wartość w stosunku do wartości przedmiotu sporu. Mylące bywa też założenie, że uznanie jurysdykcji polskiego sądu przesądza o zastosowaniu prawa polskiego - prawo właściwe dla samego stosunku ustala się według odrębnych reguł kolizyjnych. Wreszcie strony często zapominają, że przepisy unijne mogą wyłączyć stosowanie art. 1103(7) KPC. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
