Co stanowi przepis
Art. 1103(4) KPC rozszerza jurysdykcję krajową, czyli kompetencję sądów polskich do rozpoznania sprawy z elementem zagranicznym, w sprawach z zakresu prawa pracy. Zgodnie z § 1 sprawa, w której powodem jest pracownik, należy do jurysdykcji krajowej także wtedy, gdy praca zazwyczaj jest, była lub miała być wykonywana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Paragraf 2 dotyczy powództw pracownika o zapewnienie warunków zatrudnienia zgodnych z ustawą z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług - takie sprawy podlegają sądom polskim również wtedy, gdy pracownik jest albo był delegowany do pracy w Polsce przez pracodawcę mającego siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej. Paragraf 3 nakazuje stosować tę regułę odpowiednio, gdy pracodawca skierował pracownika do pracy w Polsce, mając siedzibę poza Unią Europejską. Kluczowe jest słowo "także": przepis dodaje kolejną podstawę jurysdykcji obok ogólnych zasad, a nie zastępuje ich.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie w sprawach ze stosunku pracy zawierających element zagraniczny, na przykład gdy pracodawca ma siedzibę za granicą albo umowa podlega prawu obcemu. Warunkiem z § 1 jest to, by powodem był pracownik - przepis nie działa na korzyść pracodawcy występującego z pozwem. Wystarczy, że praca zazwyczaj jest, była lub dopiero miała być wykonywana w Polsce, co obejmuje również sytuacje, w których do faktycznego rozpoczęcia pracy nie doszło. Paragrafy 2 i 3 obejmują pracowników delegowanych do Polski, niezależnie od tego, czy pracodawca pochodzi z państwa unijnego, czy spoza Unii. Należy przy tym pamiętać o pierwszeństwie przepisów unijnych i umów międzynarodowych regulujących jurysdykcję.
Przykład
Pracownik zatrudniony przez spółkę z siedzibą w innym państwie członkowskim Unii został delegowany na sześć miesięcy na budowę pod Poznaniem. Po powrocie uważa, że nie zapewniono mu warunków zatrudnienia wymaganych ustawą o delegowaniu pracowników, w tym odpowiedniego wynagrodzenia. Może wytoczyć powództwo przed sądem polskim, powołując się na art. 1103(4) § 2 KPC, mimo że jego pracodawca nie ma w Polsce ani siedziby, ani oddziału. Podobnie postąpiłby pracownik skierowany do Polski przez firmę spoza Unii, z uwagi na § 3.
Częste nieporozumienia
Częstym błędem jest utożsamianie jurysdykcji z prawem właściwym - to, że sprawę rozpozna sąd polski, nie oznacza automatycznie, że zastosuje polskie prawo materialne. Innym nieporozumieniem jest przekonanie, że umowna klauzula wskazująca sąd zagraniczny zawsze wyłącza sądy polskie; w sprawach pracowniczych możliwość takiego wyłączenia jest ograniczona. Nie każde krótkie zadanie służbowe wykonane w Polsce oznacza, że praca była tu "zazwyczaj" wykonywana. Pomijana bywa też konieczność ustalenia właściwości miejscowej konkretnego sądu, która jest odrębnym zagadnieniem. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
