Art. 1100.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1100 Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status jednostki uchylonej, co oznacza, że nie zawiera żadnej treści normatywnej i nie da się z niego wyprowadzić jakiejkolwiek reguły postępowania. W tekście ustawy w miejscu tego artykułu widnieje wyłącznie oznaczenie numeru oraz adnotacja "(uchylony)". Ustawodawca, decydując się na uchylenie przepisu, zwykle nie zmienia numeracji pozostałych artykułów, ponieważ przenumerowanie całego kodeksu powodowałoby chaos w odesłaniach zawartych w innych aktach prawnych, w orzecznictwie i w piśmiennictwie. Z tego powodu w Kodeksie postępowania cywilnego spotyka się puste jednostki redakcyjne, które pełnią funkcję wyłącznie porządkową i informacyjną. Art. 1100 KPC należy więc traktować jako miejsce po dawnej regulacji, a nie jako obowiązującą podstawę prawną.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 1100 KPC nie może być samodzielną podstawą żadnego wniosku, zarzutu ani rozstrzygnięcia sądu w sprawach wszczętych po utracie przez niego mocy. Powoływanie się na niego w pismach procesowych jest błędem, ponieważ sąd stosuje przepisy obowiązujące w chwili orzekania, z uwzględnieniem reguł międzyczasowych zawartych w ustawach nowelizujących. Jedyna sytuacja, w której dawna treść artykułu może mieć znaczenie, dotyczy stanów faktycznych i czynności procesowych podjętych jeszcze w okresie jego obowiązywania, jeżeli przepisy przejściowe wyraźnie nakazują stosowanie dotychczasowych regulacji. Aby to ustalić, konieczne jest sięgnięcie do wersji archiwalnej ustawy oraz do treści aktu, którym artykuł uchylono. W praktyce jednak dla spraw bieżących właściwych podstaw należy szukać w innych, aktualnie obowiązujących przepisach części kodeksu regulującej dane zagadnienie.

Przykład

Przedsiębiorca przygotowuje pismo procesowe i korzysta ze starszego, papierowego wydania kodeksu sprzed nowelizacji. Znajduje w nim art. 1100 KPC i buduje na jego podstawie całą argumentację, formułując wniosek do sądu. Sąd, badając pismo, stwierdza, że wskazana podstawa prawna nie istnieje w aktualnym stanie prawnym, a żądanie musi zostać ocenione według przepisów obowiązujących. W efekcie przedsiębiorca traci czas, a jego argumentacja wymaga przeredagowania, choć samo roszczenie mogłoby znaleźć oparcie w innej, aktualnej jednostce redakcyjnej ustawy.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w spisie treści kodeksu, to przepis obowiązuje. Drugim jest korzystanie z nieaktualnych wydań ustawy lub przypadkowych kopii tekstu w internecie, które nie uwzględniają późniejszych nowelizacji. Trzecim nieporozumieniem bywa założenie, że uchylenie przepisu automatycznie likwiduje instytucję prawną, której on dotyczył - często regulacja zostaje jedynie przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej albo do odrębnej ustawy. Warto również pamiętać, że data utraty mocy obowiązującej przepisu bywa inna niż data ogłoszenia nowelizacji, co ma znaczenie przy ocenie czynności dokonanych w okresie przejściowym. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona czynności podjętych przed nowelizacją, warto skonsultować się z prawnikiem.