Art. 1087.

Co stanowi przepis

Art. 1087 KPC dotyczy szczególnej sytuacji, w której dłużnik alimentacyjny jest zatrudniony u osoby bliskiej, a komornik zajmuje jego wynagrodzenie za pracę w celu wyegzekwowania świadczeń alimentacyjnych. Przepis zamyka takiemu pracodawcy drogę do posługiwania się kilkoma wyraźnie wskazanymi zarzutami. Osoba bliska nie może bronić się twierdzeniem, że wypłaciła dłużnikowi wynagrodzenie z góry, ani zarzutem, że dłużnik pracuje u niej bez wynagrodzenia lub za wynagrodzeniem niższym od przeciętnego. Nie może też powoływać się na to, że przysługuje jej wobec dłużnika wierzytelność nadająca się do potrącenia z jego roszczenia o wynagrodzenie. Norma ta ma charakter ochronny wobec wierzyciela alimentacyjnego i ogranicza możliwości pozornego umniejszania podstawy egzekucji.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Dla zastosowania art. 1087 KPC muszą wystąpić łącznie trzy elementy: egzekucja dotyczy świadczeń alimentacyjnych, przedmiotem zajęcia jest wynagrodzenie za pracę, a pracodawcą dłużnika jest osoba bliska. Przepis nie działa więc w zwykłej egzekucji świadczeń pieniężnych o innym charakterze, choćby dłużnik był zatrudniony w rodzinnej firmie. Znaczenie ma faktyczna relacja bliskości między dłużnikiem a zatrudniającym, ponieważ to ona uzasadnia podejrzenie, że warunki zatrudnienia mogły zostać ukształtowane w sposób utrudniający egzekucję. Skutkiem regulacji jest to, że wskazane w niej zarzuty nie są skuteczne wobec komornika i wierzyciela, a pracodawca powinien realizować zajęcie tak, jakby te okoliczności nie zachodziły.

Przykład

Dłużnik zobowiązany wyrokiem do płacenia alimentów na dziecko rezygnuje z dotychczasowej pracy i zatrudnia się w warsztacie prowadzonym przez swojego brata. Po zajęciu wynagrodzenia brat oświadcza komornikowi, że dłużnik pracuje w zasadzie nieodpłatnie, a poza tym otrzymał już całą zapłatę za pół roku z góry oraz jest mu winien zwrot pożyczki, którą chciałby potrącić. W świetle art. 1087 KPC żaden z tych zarzutów nie zwalnia brata z obowiązku przekazywania zajętych kwot na rzecz wierzyciela alimentacyjnego. Rozliczenia między braćmi pozostają ich wewnętrzną sprawą i nie mogą zostać przerzucone na dziecko uprawnione do alimentów.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że przepis pozwala komornikowi dowolnie ustalać wysokość wynagrodzenia dłużnika albo że automatycznie tworzy fikcję wynagrodzenia przeciętnego dla każdego zatrudnionego w rodzinie. Art. 1087 KPC nie kreuje nowego stosunku pracy, lecz odbiera skuteczność wskazanym w nim zarzutom w toku egzekucji alimentów. Mylnie przyjmuje się także, że regulacja obejmuje wszystkie rodzaje długów - dotyczy ona wyłącznie egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Nieporozumieniem jest również sądzenie, że pracodawca będący osobą bliską nie ponosi żadnych konsekwencji zignorowania zajęcia; obowiązki pracodawcy przy zajęciu wynagrodzenia wynikają z odrębnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego zatrudnienia i przebiegu egzekucji.