Art. 1084.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1084 Kodeksu postępowania cywilnego widnieje w tekście ustawy z adnotacją "(uchylony)", co oznacza, że jednostka redakcyjna o tym numerze została usunięta z porządku prawnego przez ustawodawcę i nie zawiera już żadnej treści normatywnej. Nie jest to zatem przepis, z którego można wyprowadzić jakiekolwiek prawo lub obowiązek strony, uczestnika postępowania, sądu czy komornika. Ustawodawca, uchylając przepis, nie usuwa jednak jego numeru z tekstu ustawy - pozostaje on w miejscu, w którym wcześniej się znajdował, aby nie zaburzać numeracji pozostałych artykułów i aby zachować przejrzystość odwołań w orzecznictwie oraz w piśmiennictwie. Oznaczenie "(uchylony)" jest więc informacją techniczno-legislacyjną, a nie normą prawną. Skutkiem uchylenia jest to, że treść dawnego art. 1084 KPC przestała wiązać, a rozstrzygnięcia dotyczące danej materii należy poszukiwać w przepisach obowiązujących.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 1084 KPC nie ma zastosowania do żadnej sprawy toczącej się na podstawie obecnie obowiązującego stanu prawnego, ponieważ uchylony przepis nie może stanowić podstawy wniosku, orzeczenia ani czynności egzekucyjnej. Uchylona jednostka może mieć znaczenie wyłącznie historyczne albo pomocnicze - na przykład przy analizie starszych orzeczeń, komentarzy i pism procesowych, które się do niej odwoływały. Znaczenie może mieć również treść przepisów przejściowych zawartych w ustawie nowelizującej, ponieważ to one decydują o tym, jak traktować czynności dokonane przed uchyleniem. Jeżeli czytelnik natrafi na odwołanie do tego artykułu w dokumencie, powinien ustalić datę jego sporządzenia i sprawdzić, jaka regulacja obowiązuje w danej materii dzisiaj.

Przykład

Osoba prowadząca sprawę egzekucyjną znajduje w starszym poradniku wzór pisma z powołaniem się na art. 1084 KPC i chce go wykorzystać we własnym wniosku do komornika. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu postępowania cywilnego okazuje się, że przepis ma jedynie adnotację "(uchylony)", więc powołanie się na niego byłoby błędem. Właściwym działaniem jest ustalenie, jakie przepisy obecnie regulują daną kwestię, i wskazanie ich w piśmie zamiast nieobowiązującej podstawy. Samo omyłkowe wskazanie uchylonego przepisu nie musi automatycznie przesądzać o bezskuteczności pisma, bo organ ocenia treść żądania, a nie tylko jego kwalifikację prawną, jednak porządkuje to postępowanie i pozwala uniknąć wezwań do uzupełnienia braków.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w ustawie, to przepis "jakoś" obowiązuje - tak nie jest, oznaczenie "(uchylony)" wyłącza jego stosowanie w całości. Drugim jest doszukiwanie się treści art. 1084 KPC w nieaktualnych publikacjach internetowych, które nie zostały zaktualizowane po nowelizacji. Trzecim nieporozumieniem jest zakładanie, że uchylenie przepisu zawsze oznacza całkowitą likwidację danej instytucji procesowej - często materia zostaje przeniesiona do innego artykułu albo do odrębnej ustawy. W każdej sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy toczącego się postępowania, warto skonsultować się z prawnikiem.