Art. 1069.

Co stanowi przepis

Art. 1069 KPC dotyczy egzekucji z nieruchomości rolnej wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego i sytuacji, w której przepisy szczególne przyznają współwłaścicielowi albo osobie trzeciej prawo pierwokupu takiej nieruchomości. Zgodnie z § 1 sąd, po uprawomocnieniu się postanowienia o przybiciu, doręcza to postanowienie osobie uprawnionej do wykonania prawa pierwokupu. Doręczenie ma umożliwić uprawnionemu podjęcie decyzji, czy skorzysta z przysługującego mu uprawnienia. Konsekwencją tego rozwiązania jest przesunięcie w czasie obowiązków nabywcy licytacyjnego: bieg terminu do wykonania warunków licytacyjnych, a więc przede wszystkim do uiszczenia reszty ceny nabycia, rozpoczyna się dopiero z chwilą bezskutecznego upływu terminu do wykonania prawa pierwokupu. Paragraf 2 przewiduje natomiast, że jeżeli uprawniony rzeczywiście wykona prawo pierwokupu, sąd uchyla wcześniejsze postanowienie o przybiciu i udziela przybicia na rzecz osoby uprawnionej.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, przedmiotem egzekucji musi być nieruchomość rolna wchodząca w skład gospodarstwa rolnego. Po drugie, prawo pierwokupu musi wynikać z przepisów szczególnych, a nie z samej umowy stron; art. 1069 KPC sam takiego prawa nie kreuje, lecz jedynie określa sposób jego realizacji w toku egzekucji sądowej. Znaczenie ma również etap postępowania: mechanizm uruchamia się dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia o przybiciu, a więc po zakończeniu kontroli prawidłowości licytacji. Jeżeli nieruchomość nie ma charakteru rolnego albo żadnemu podmiotowi nie służy ustawowe prawo pierwokupu, postępowanie toczy się według zasad ogólnych.

Przykład

W toku egzekucji przeciwko rolnikowi licytowana jest działka rolna stanowiąca część gospodarstwa rolnego, a nieruchomość jest współwłasnością dwóch osób. Licytację wygrywa przedsiębiorca z innego województwa, a sąd udziela mu przybicia; postanowienie się uprawomocnia. Sąd doręcza je współwłaścicielowi, któremu na podstawie przepisów szczególnych przysługuje prawo pierwokupu, a termin na wpłatę reszty ceny przez licytanta jeszcze nie zaczyna biec. Jeżeli współwłaściciel w terminie oświadczy, że korzysta z pierwokupu, sąd uchyli przybicie udzielone przedsiębiorcy i udzieli przybicia współwłaścicielowi; jeżeli tego nie zrobi, dopiero wtedy przedsiębiorca musi wykonać warunki licytacyjne.

Częste nieporozumienia

Uczestnicy postępowania niekiedy zakładają, że wygranie licytacji i uzyskanie przybicia oznacza już pewność nabycia nieruchomości - art. 1069 KPC pokazuje, że tak nie jest, bo przybicie może zostać uchylone. Innym błędem jest przekonanie, że nabywca powinien natychmiast wpłacić resztę ceny; termin ten w tej szczególnej sytuacji rozpoczyna bieg później. Mylne bywa też założenie, że uprawniony do pierwokupu może wystąpić z oświadczeniem na dowolnym etapie postępowania - przepis wiąże to z doręczeniem prawomocnego postanowienia o przybiciu i z zakreślonym terminem. Wreszcie sam art. 1069 KPC nie przesądza, komu i na jakich warunkach pierwokup przysługuje; wynika to z przepisów szczególnych. W konkretnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.