Art. 1065.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1065 KPC ma obecnie status przepisu uchylonego, co oznacza, że w tekście Kodeksu postępowania cywilnego pod tą jednostką redakcyjną nie znajduje się już żadna norma prawna. Ustawodawca zdecydował o usunięciu wcześniejszej treści tego artykułu, pozostawiając jednak sam numer w strukturze kodeksu. Taka technika legislacyjna jest w polskim prawie standardem: numeracji artykułów co do zasady nie przesuwa się po derogacji, ponieważ przenumerowanie całej ustawy powodowałoby chaos w odesłaniach zawartych w innych aktach prawnych, w orzecznictwie i w piśmiennictwie. W praktyce w publikowanym tekście jednolitym widnieje wyłącznie oznaczenie "(uchylony)". Z tego powodu z art. 1065 KPC nie można wyprowadzić dziś żadnego uprawnienia procesowego ani żadnego obowiązku dla stron, sądu czy innego organu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 1065 KPC nie ma zastosowania do spraw wszczynanych i prowadzonych obecnie, ponieważ przestał być częścią obowiązującego porządku prawnego. Znaczenie może mieć jedynie w kontekście historycznym - przy analizie stanów faktycznych i czynności procesowych dokonanych w czasie, gdy przepis jeszcze obowiązywał, oraz przy badaniu skutków prawnych, które wtedy powstały. O tym, czy do zaszłej sytuacji stosuje się dawną, czy nową regulację, decydują przepisy przejściowe (intertemporalne) ustawy nowelizującej, a nie sam fakt uchylenia. Dlatego przy analizie starszych akt sprawy trzeba zawsze ustalić brzmienie kodeksu z daty dokonania czynności oraz treść przepisów wprowadzających zmianę. Aktualnej podstawy prawnej dla danego zagadnienia należy natomiast szukać w przepisach, które zastąpiły uchylony artykuł, albo w regulacji ogólnej.

Przykład

Osoba przygotowująca pismo procesowe znajduje w starszym poradniku lub we wzorze pisma powołanie na art. 1065 KPC i chce oprzeć na nim swój wniosek. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu kodeksu okazuje się, że przy tym artykule widnieje wyłącznie adnotacja "(uchylony)", a więc powołanie się na niego nie doprowadzi do zamierzonego skutku. Właściwym działaniem jest ustalenie, jaka regulacja obowiązuje dziś w danym zakresie, i wskazanie w piśmie tej podstawy prawnej. Sąd nie odrzuci pisma tylko z powodu błędnego powołania przepisu, ocenia bowiem treść żądania, jednak nieaktualne odesłanie utrudnia lekturę pisma i może wydłużyć postępowanie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w kodeksie, to przepis obowiązuje - adnotacja "(uchylony)" jednoznacznie temu przeczy. Drugim jest korzystanie z nieaktualnych wydruków, komentarzy lub wzorów pism bez sprawdzenia obowiązującego tekstu jednolitego. Trzecim - założenie, że uchylenie przepisu automatycznie unieważnia wszystkie czynności dokonane wcześniej na jego podstawie, co nie jest prawdą, bo o tym rozstrzygają przepisy przejściowe. Czwartym nieporozumieniem bywa mylenie uchylenia przepisu z jego zmianą: zmieniony przepis nadal obowiązuje w nowym brzmieniu, uchylony nie obowiązuje wcale. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona zdarzeń sprzed nowelizacji, warto skonsultować się z prawnikiem.