Art. 1064²³.

Co stanowi przepis

Art. 1064(23) KPC jest przepisem odsyłającym. Nie tworzy on odrębnych, samodzielnych reguł podziału pieniędzy uzyskanych w egzekucji, lecz nakazuje stosować do nich odpowiednio dwie grupy już istniejących regulacji: przepisy ogólne o podziale sumy uzyskanej z egzekucji oraz przepisy o podziale sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości. Chodzi o sumę pochodzącą ze sprzedaży przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, czyli ze zbycia całego zorganizowanego zespołu składników, a nie pojedynczych rzeczy. Słowo "odpowiednio" oznacza, że wskazane przepisy stosuje się z uwzględnieniem specyfiki takiego przedmiotu egzekucji - część z nich znajdzie zastosowanie wprost, część z modyfikacjami, a niektóre mogą okazać się bezprzedmiotowe. Dzięki tej konstrukcji ustawodawca uniknął powtarzania w osobnym miejscu rozbudowanych zasad dotyczących planu podziału, kolejności zaspokojenia i pierwszeństwa poszczególnych należności.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis wchodzi w grę na końcowym etapie egzekucji, gdy przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne zostało już sprzedane, a organ egzekucyjny dysponuje uzyskaną kwotą. Ma to znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy do podziału zgłasza się więcej niż jeden wierzyciel albo gdy na składnikach majątku ciążyły ograniczone prawa rzeczowe, na przykład hipoteki lub zastawy. Zastosowanie znajdują wówczas reguły dotyczące sporządzenia planu podziału, doręczenia go uczestnikom, możliwości wniesienia zarzutów oraz kolejności zaspokajania należności. Odesłanie do przepisów o egzekucji z nieruchomości jest istotne dlatego, że w skład przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego często wchodzą grunty i budynki obciążone prawami osób trzecich. Art. 1064(23) KPC porządkuje więc sytuację, w której suma jest jedna, a uprawnionych do niej podmiotów wielu.

Przykład

Wobec dłużnika prowadzącego gospodarstwo rolne prowadzona jest egzekucja z całego gospodarstwa, które zostaje sprzedane. Uzyskana kwota nie wystarcza na pełne zaspokojenie wszystkich wierzycieli: zgłaszają się bank z wierzytelnością zabezpieczoną hipoteką na gruncie, dwaj wierzyciele z tytułów wykonawczych bez zabezpieczenia oraz osoba uprawniona do alimentów. Organ egzekucyjny nie dzieli sumy dowolnie ani proporcjonalnie do wysokości długów, lecz sporządza plan podziału według kolejności zaspokojenia wynikającej z przepisów, do których odsyła art. 1064(23) KPC. Uczestnicy otrzymują plan i mogą zgłosić zarzuty, jeśli uważają, że ich należność została pominięta lub źle zakwalifikowana.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd to przekonanie, że wierzyciele dzielą się uzyskaną kwotą równo albo proporcjonalnie do wielkości długu. W rzeczywistości decyduje ustawowa kolejność i pierwszeństwo, a dopiero w ramach tej samej kategorii dochodzi do podziału stosunkowego. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie odesłania jako mechanicznego - stosowanie "odpowiednie" wymaga oceny, czy dany przepis pasuje do sprzedaży przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego. Mylące bywa też założenie, że sam fakt sprzedaży kończy sprawę: dopóki plan podziału nie stanie się prawomocny, wypłata środków nie następuje. Warto również pamiętać, że art. 1064(23) KPC nie przesądza o zasadności poszczególnych wierzytelności, lecz jedynie o sposobie rozdysponowania uzyskanej sumy. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena kolejności zaspokojenia zależy od konkretnych okoliczności.