Art. 1064²².

Co stanowi przepis

Art. 1064²² KPC dotyczy sytuacji, w której przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne jest sprzedawane w ramach egzekucji prowadzonej według przepisów rozdziału o egzekucji z przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego. Paragraf 1 przesądza, że osoba, która nabywa taki majątek, odpowiada solidarnie z dłużnikiem za zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, jeżeli zostały one ujawnione w toku egzekucji. Odpowiedzialność ta jest ukształtowana według zasad z art. 55⁴ Kodeksu cywilnego, a więc z ograniczeniami wynikającymi z tego przepisu, w tym co do wartości nabytego majątku. Paragraf 2 wprowadza mechanizm rozliczeniowy: jeżeli nabywca jeszcze przed zawarciem umowy sprzedaży spłacił lub przejął takie zobowiązania, wartość przejętych należności zalicza się na poczet ceny kupna. Gdy nabywca wpłacił wcześniej pełną cenę, zarządca zwraca mu nadwyżkę w terminie tygodniowym od daty zawarcia umowy sprzedaży, a podstawą zaliczenia lub zwrotu są dokumenty urzędowe albo dokumenty prywatne z podpisem urzędowo poświadczonym.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie wyłącznie w egzekucji prowadzonej według przepisów tego rozdziału Kodeksu postępowania cywilnego, a więc gdy przedmiotem zbycia jest zorganizowana całość - przedsiębiorstwo albo gospodarstwo rolne, a nie pojedyncze składniki majątku. Warunkiem odpowiedzialności nabywcy jest to, aby zobowiązanie było związane z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa oraz aby zostało ujawnione w toku egzekucji. Przepis dotyczy zarówno nabywcy, który przystępuje do zapłaty ceny, jak i tego, który wcześniej uregulował wybrane długi za dłużnika. Mechanizm z § 2 uruchamia się dopiero wtedy, gdy spłata lub przejęcie długu nastąpiły przed zawarciem umowy sprzedaży i zostały odpowiednio udokumentowane.

Przykład

Przedsiębiorca nabywa w takiej egzekucji zakład stolarski wraz z halą, maszynami i zapasami. W toku postępowania ujawniono niezapłacone faktury wobec dostawców drewna oraz zaległości wobec firmy leasingowej. Nabywca, chcąc utrzymać ciągłość dostaw, jeszcze przed podpisaniem umowy spłaca część zobowiązań wobec dostawców i przedstawia zarządcy potwierdzenia z podpisami urzędowo poświadczonymi. Wartość tych spłat zostaje zaliczona na poczet ceny kupna, a ponieważ cenę wpłacił wcześniej w pełnej wysokości, zarządca zwraca mu nadwyżkę w ciągu tygodnia od zawarcia umowy.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że nabycie przedsiębiorstwa w egzekucji zwalnia kupującego od wszelkich długów zbywcy - art. 1064²² KPC przewiduje wprost odpowiedzialność solidarną, choć według zasad art. 55⁴ Kodeksu cywilnego. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie wszystkich długów dłużnika z długami związanymi z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego; zakres odpowiedzialności obejmuje tylko te drugie i tylko ujawnione w toku egzekucji. Bywa też, że nabywcy przedstawiają zwykłe pokwitowania bez urzędowego poświadczenia podpisu, co uniemożliwia zaliczenie spłaty na poczet ceny. Warto również pamiętać, że tygodniowy termin zwrotu nadwyżki liczy się od daty zawarcia umowy sprzedaży, a nie od dnia spłaty długu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena zakresu odpowiedzialności zależy od okoliczności konkretnego postępowania.