Art. 1064²¹.

Co stanowi przepis

Art. 1064²¹ KPC określa los obciążeń rzeczowych w razie sprzedaży przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego dłużnika prowadzonej według przepisów rozdziału o egzekucji przez sprzedaż tych składników majątkowych. Zgodnie z § 1 taka sprzedaż nie narusza praw wynikających z hipotek, zastawów rejestrowych, zastawów oraz innych obciążeń rzeczowych, które ciążą na nieruchomościach, wierzytelnościach lub prawach wchodzących w skład przedsiębiorstwa albo gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że prawa te trwają nadal i przechodzą wraz z przedmiotem obciążonym na nabywcę, a nie wygasają w chwili sprzedaży. Jednocześnie ustawodawca nakazuje, aby wartość tych obciążeń została zaliczona na poczet ceny nabycia - nabywca płaci mniej, ponieważ przejmuje rzecz obciążoną. Paragraf 2 dodaje, że sprzedaż nie narusza również uprawnień zastawnika zastawu rejestrowego, jeżeli umowa zastawnicza przewiduje zakaz zbycia przedmiotu zastawu.

Kiedy ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie do sprzedaży dokonywanej w trybie przewidzianym w rozdziale, w którym został umieszczony, czyli przy egzekucji z przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jako zorganizowanej całości. Warunkiem jego zastosowania jest to, aby w skład zbywanej masy wchodziły nieruchomości, wierzytelności lub prawa obciążone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym albo innym prawem rzeczowym. Art. 1064²¹ KPC ma znaczenie zarówno dla wierzycieli rzeczowych, którzy zachowują swoje zabezpieczenie, jak i dla nabywcy, który musi liczyć się z tym, że nabywa składniki obciążone. Ma także znaczenie przy ustalaniu ceny, ponieważ wartość obciążeń wpływa na to, ile faktycznie nabywca wpłaca.

Przykład

Komornik prowadzi egzekucję z gospodarstwa rolnego dłużnika, w którego skład wchodzi grunt obciążony hipoteką umowną na rzecz banku. Nabywca ustala z organem egzekucyjnym cenę odpowiadającą wartości gospodarstwa, jednak hipoteka nie wygasa - grunt nadal odpowiada za zabezpieczoną wierzytelność banku. Wartość tego obciążenia zostaje zaliczona na poczet ceny nabycia, więc nabywca wpłaca odpowiednio niższą kwotę. Bank zachowuje możliwość zaspokojenia się z obciążonej nieruchomości, mimo zmiany właściciela.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest założenie, że każda sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym powoduje wygaśnięcie obciążeń, tak jak przy przysądzeniu własności w egzekucji z nieruchomości. Art. 1064²¹ KPC wprowadza rozwiązanie odmienne: obciążenia pozostają, a nabywca uzyskuje jedynie obniżenie ceny. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że zaliczenie wartości obciążeń na poczet ceny zwalnia nabywcę z odpowiedzialności rzeczowej - tak nie jest, ponieważ wierzyciel rzeczowy nadal może sięgnąć do przedmiotu zabezpieczenia. Mylnie przyjmuje się także, że umowny zakaz zbycia przedmiotu zastawu rejestrowego blokuje sprzedaż; przepis chroni uprawnienia zastawnika, ale nie czyni samej sprzedaży niedopuszczalną. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy wycenie obciążeń i ustalaniu ceny, warto skonsultować się z prawnikiem.