Art. 1064²⁰.

Co stanowi przepis

Art. 1064(20) KPC reguluje dalszy tok egzekucji przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego w sytuacji, w której pierwsza próba sprzedaży z wolnej ręki zakończyła się niepowodzeniem. Zgodnie z § 1 sąd wydaje wówczas postanowienie nakazujące sprzedaż w drodze licytacji, chyba że wierzyciele wyrażą zgodę na ponowną sprzedaż z wolnej ręki. Paragraf 2 przesądza, że licytację prowadzi zarządca, lecz czyni to pod nadzorem sędziego, a to sędzia niezwłocznie udziela przybicia osobie, która zaoferowała najwyższą cenę. Paragraf 3 nakłada na zarządcę obowiązek zawarcia z nabywcą umowy sprzedaży w terminie nie dłuższym niż miesiąc od zapłaty ceny, a jeżeli umowa nie zostanie zawarta z winy zarządcy, nabywca może żądać zwrotu wpłaconej ceny i przyjmuje się, że licytacja nie doszła do skutku. Paragraf 4 odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o licytacji z nieruchomości.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie wyłącznie w ramach egzekucji przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, a więc w postępowaniu, w którym zbywany jest zorganizowany zespół składników, a nie pojedyncze rzeczy. Przesłanką uruchomienia licytacji jest to, że pierwsza sprzedaż z wolnej ręki nie doszła do skutku - na przykład nie znalazł się nabywca albo nie doszło do zawarcia umowy. Alternatywą pozostaje zgoda wierzycieli na powtórzenie sprzedaży z wolnej ręki; brak takiej zgody oznacza tryb licytacyjny. Sam przebieg licytacji, w tym zasady dotyczące ceny wywołania, rękojmi czy skutków przybicia, ustala się przez odpowiednie stosowanie przepisów o licytacji z nieruchomości, z uwzględnieniem odrębności wynikających z art. 1064(20) KPC.

Przykład

Wobec dłużnika prowadzona jest egzekucja obejmująca gospodarstwo rolne. Zarządca podejmuje próbę sprzedaży z wolnej ręki, jednak zainteresowany kupujący rezygnuje i do zawarcia umowy nie dochodzi. Wierzyciele nie godzą się na kolejną próbę sprzedaży w tym trybie, wobec czego sąd wydaje postanowienie nakazujące sprzedaż licytacyjną. Podczas licytacji prowadzonej przez zarządcę pod nadzorem sędziego najwyższą cenę oferuje rolnik z sąsiedniej gminy, sędzia udziela mu przybicia, a po zapłacie ceny zarządca w terminie miesiąca zawiera z nim umowę sprzedaży gospodarstwa.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że licytację prowadzi i przybicia udziela ta sama osoba - przepis rozdziela te role: licytację prowadzi zarządca, ale przybicia udziela sędzia. Drugim jest założenie, że samo przybicie przenosi własność; do przejścia przedsiębiorstwa lub gospodarstwa potrzebna jest umowa sprzedaży zawierana po zapłacie ceny. Trzecim nieporozumieniem jest sądzenie, że po nieudanej pierwszej sprzedaży z wolnej ręki tryb ten jest wykluczony - jest dopuszczalny, ale wymaga zgody wierzycieli. Nabywca nie pozostaje też bez ochrony: gdy umowa nie zostanie zawarta z winy zarządcy, może żądać zwrotu ceny. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.