Co dokładnie stanowi przepis
Art. 1064(9) KPC wprowadza bardzo ostrą sankcję wobec dłużnika, przeciwko któremu prowadzona jest egzekucja przez zarząd przymusowy. Zgodnie z jego treścią czynności prawne dłużnika dotyczące mienia objętego zarządem, dokonane po wszczęciu egzekucji, są nieważne. Nie chodzi tu więc o bezskuteczność względną wobec wierzyciela ani o możliwość zaskarżenia czynności, lecz o nieważność, czyli brak jakichkolwiek skutków prawnych od samego początku. Druga część przepisu rozstrzyga kwestię czasową: dla określenia daty powstania skutków prawnych wszczęcia egzekucji prowadzonej według tego rozdziału stosuje się odpowiednio przepisy art. 910 KPC, dotyczące egzekucji z innych praw majątkowych. Dzięki temu wiadomo, od jakiego momentu dłużnik traci możliwość skutecznego rozporządzania mieniem wchodzącym w skład zarządu.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w drodze zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym dłużnika. Warunkiem uruchomienia sankcji jest, po pierwsze, wszczęcie egzekucji według zasad wynikających z odpowiednio stosowanego art. 910 KPC, a po drugie - dokonanie czynności prawnej dotyczącej mienia objętego zarządem. Zakres przedmiotowy ograniczony jest do mienia, które faktycznie zostało objęte zarządem; czynności dotyczące majątku pozostającego poza zarządem nie są tym przepisem dotknięte. Nieważność następuje z mocy samego prawa, bez potrzeby wydawania odrębnego orzeczenia, choć w razie sporu sąd może stwierdzić ją w toku innego postępowania. Art. 1064(9) KPC ma chronić realną możliwość zaspokojenia wierzyciela i zapobiegać wyprowadzaniu składników majątkowych z przedsiębiorstwa objętego egzekucją.
Przykład
Przeciwko przedsiębiorcy prowadzącemu zakład produkcyjny wszczęto egzekucję przez zarząd przymusowy, a zarządca objął przedsiębiorstwo. Kilka tygodni później dłużnik podpisuje umowę sprzedaży linii technologicznej wchodzącej w skład tego przedsiębiorstwa, licząc na to, że wyprowadzi cenny składnik majątku poza zasięg egzekucji. W świetle art. 1064(9) KPC taka umowa jest nieważna, a maszyna nadal pozostaje częścią mienia objętego zarządem. Nabywca, który zapłacił cenę, nie stanie się właścicielem i będzie musiał dochodzić zwrotu zapłaconej kwoty od dłużnika na zasadach ogólnych.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest utożsamianie skutku z art. 1064(9) KPC ze skargą pauliańską lub z bezskutecznością czynności wyłącznie wobec wierzyciela - tymczasem przepis mówi wprost o nieważności, która działa wobec wszystkich. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że dobra wiara kontrahenta sanuje umowę; treść przepisu nie uzależnia nieważności od świadomości drugiej strony. Mylona bywa również data wszczęcia egzekucji, dlatego przepis odsyła do odpowiedniego stosowania art. 910 KPC, które precyzuje moment powstania skutków. Nie jest też prawdą, że dłużnik traci zdolność do wszelkich czynności prawnych - sankcja dotyczy wyłącznie czynności odnoszących się do mienia objętego zarządem. W konkretnej sprawie, zwłaszcza gdy sporne jest, czy dany składnik majątku wchodzi w skład zarządu, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
