Art. 1064⁸.

Co stanowi przepis

Art. 1064(8) KPC nakłada na sąd obowiązek o charakterze porządkowo-informacyjnym, powiązany z wszczęciem egzekucji przez zarząd przymusowy. Zgodnie z jego treścią, wydając postanowienie o wszczęciu takiej egzekucji, sąd przesyła do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o dokonanie wpisu o ustanowieniu zarządu przymusowego. Dotyczy to nieruchomości, która wchodzi w skład przedsiębiorstwa albo gospodarstwa rolnego objętego egzekucją. Jeżeli dla danej nieruchomości nie jest prowadzona księga wieczysta, przepis przewiduje alternatywę w postaci wniosku o złożenie dokumentu do zbioru dokumentów. Istotne jest to, że inicjatywa nie należy tu do wierzyciela ani do zarządcy - to sąd egzekucyjny działa z urzędu, aby informacja o zarządzie została ujawniona.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma z art. 1064(8) KPC uruchamia się w chwili wydania postanowienia o wszczęciu egzekucji przez zarząd przymusowy, a więc w szczególnym trybie egzekucji obejmującej całe przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne dłużnika. Warunkiem jej stosowania jest istnienie w składzie takiego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa co najmniej jednej nieruchomości. Przepis obejmuje zarówno sytuację, w której nieruchomość ma założoną księgę wieczystą, jak i sytuację, gdy prowadzony jest dla niej jedynie zbiór dokumentów. Celem regulacji jest zapewnienie jawności - osoby trzecie, które sprawdzają stan prawny nieruchomości, powinny dowiedzieć się, że nad majątkiem ustanowiono zarząd przymusowy. Sam wpis nie tworzy zarządu, lecz ujawnia stan wynikający z wcześniejszego postanowienia sądu.

Przykład

Wierzyciel uzyskał tytuł wykonawczy przeciwko rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo rolne i wniósł o egzekucję przez zarząd przymusowy. Sąd wydaje postanowienie o wszczęciu tej egzekucji i ustanawia zarządcę. Ponieważ w skład gospodarstwa wchodzą trzy działki rolne z odrębnymi księgami wieczystymi, sąd - bez odrębnego wniosku wierzyciela - kieruje do sądu wieczystoksięgowego wnioski o dokonanie wpisów o ustanowieniu zarządu przymusowego. Dzięki temu potencjalny nabywca gruntu, przeglądając księgę wieczystą, zobaczy informację o toczącej się egzekucji i o ograniczeniu w zarządzaniu majątkiem.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że zarząd przymusowy powstaje dopiero z chwilą wpisu w księdze wieczystej - w rzeczywistości podstawą jest postanowienie sądu, a wpis pełni funkcję ujawniającą. Drugim jest sądzenie, że to wierzyciel musi złożyć wniosek wieczystoksięgowy i ponieść z tego tytułu inicjatywę procesową; art. 1064(8) KPC wyraźnie obciąża tym obowiązkiem sąd. Trzecim nieporozumieniem bywa utożsamianie tego wpisu z hipoteką lub z zajęciem nieruchomości w egzekucji z nieruchomości - to odrębne instytucje o innych skutkach. Zdarza się też pomijanie nieruchomości pozbawionych księgi wieczystej, tymczasem przepis przewiduje dla nich złożenie wniosku do zbioru dokumentów. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy w grę wchodzi ocena składu przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, warto skonsultować się z prawnikiem.