Co dokładnie stanowi przepis
Art. 1064(5) KPC wprowadza możliwość zawężenia zakresu egzekucji prowadzonej przez zarząd przymusowy. Zasadą jest, że zarząd przymusowy obejmuje całe przedsiębiorstwo lub całe gospodarstwo rolne dłużnika, ponieważ to one stanowią przedmiot tego szczególnego sposobu egzekucji. Omawiany przepis dopuszcza jednak odstępstwo: egzekucja może zostać ograniczona wyłącznie do części tego majątku. Aby to było możliwe, muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki - dana część musi być gospodarczo wyodrębniona, a dochód uzyskiwany z przymusowego zarządu tej części musi wystarczyć na zaspokojenie egzekwowanych roszczeń. Przepis realizuje w ten sposób ogólną ideę, aby egzekucja nie była bardziej uciążliwa dla dłużnika, niż wymaga tego cel postępowania.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, w którym wierzyciel wybrał zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym jako sposób egzekucji. Pierwsza przesłanka - wyodrębnienie gospodarcze - oznacza, że część majątku daje się realnie oddzielić i samodzielnie funkcjonować w obrocie, na przykład jako odrębny zakład, oddział czy zorganizowana część działalności z własnymi składnikami majątkowymi. Druga przesłanka ma charakter rachunkowy: trzeba ocenić, czy przewidywany dochód z zarządu nad tą częścią pokryje należność główną, odsetki i koszty egzekucji. Jeżeli dochód z części majątku byłby niewystarczający, ograniczenie nie jest dopuszczalne, ponieważ zniweczyłoby cel egzekucji. Ocena spełnienia obu warunków należy do sądu prowadzącego postępowanie w sprawie zarządu przymusowego.
Przykład
Dłużnik prowadzi przedsiębiorstwo składające się z zakładu produkcyjnego oraz z osobnego, samodzielnie rozliczanego centrum magazynowo-logistycznego, które ma własnych pracowników, umowy najmu powierzchni i stały, przewidywalny przychód z usług dla kontrahentów. Wierzyciel egzekwuje należność, której wysokość wraz z odsetkami i kosztami jest wyraźnie niższa niż roczny dochód generowany przez to centrum. W takiej sytuacji można rozważyć ograniczenie zarządu przymusowego wyłącznie do części logistycznej, tak aby zakład produkcyjny mógł działać bez ingerencji zarządcy. Dzięki temu wierzyciel uzyskuje zaspokojenie, a dłużnik zachowuje kontrolę nad pozostałą częścią przedsiębiorstwa.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że wystarczy sam wniosek dłużnika, aby egzekucja została ograniczona - art. 1064(5) KPC wymaga wykazania obu przesłanek, a nie tylko wygody dłużnika. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie wyodrębnienia gospodarczego z wyodrębnieniem czysto księgowym lub przestrzennym; chodzi o realną zdolność części majątku do samodzielnego funkcjonowania. Po trzecie, ograniczenie nie oznacza umorzenia egzekucji co do pozostałej części majątku ani zwolnienia dłużnika z długu - jeżeli dochód okaże się niewystarczający, zakres egzekucji może wymagać zmiany. Wreszcie warto pamiętać, że przepis dotyczy wyłącznie egzekucji przez zarząd przymusowy, a nie każdego sposobu prowadzenia egzekucji z majątku przedsiębiorcy lub rolnika. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
