Art. 1064⁴.

Co stanowi przepis

Art. 1064(4) KPC określa, który sąd zajmuje się egzekucją prowadzoną przez zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym dłużnika. Zasada podstawowa jest prosta: właściwy jest sąd, w którego okręgu znajduje się siedziba przedsiębiorstwa albo w którego okręgu położone jest gospodarstwo rolne. Przepis przewiduje też rozwiązanie sytuacji, w której gospodarstwo rolne rozciąga się na obszary należące do okręgów kilku sądów - wówczas prawo wyboru sądu przysługuje wierzycielowi. Odrębna reguła dotyczy egzekucji ograniczonej jedynie do części przedsiębiorstwa lub gospodarstwa: właściwy jest wtedy sąd, w którego okręgu znajduje się ta wyodrębniona część. Norma ma charakter porządkowy i wyznacza właściwość miejscową organu egzekucyjnego, którym w tym trybie jest sąd, a nie komornik.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy wierzyciel wybiera szczególny sposób egzekucji, jakim jest zarząd przymusowy, zamiast zajęcia poszczególnych składników majątku. Chodzi o sytuacje, w których dłużnik prowadzi zorganizowaną działalność - przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne - a zaspokojenie ma nastąpić z dochodów, jakie ta działalność przynosi. Art. 1064(4) KPC znajduje zastosowanie już na etapie składania wniosku o wszczęcie egzekucji, bo wierzyciel musi skierować go do sądu właściwego według wskazanych kryteriów. Znaczenie ma faktyczne umiejscowienie siedziby przedsiębiorstwa lub gruntów, a nie miejsce zamieszkania dłużnika czy siedziba wierzyciela. Gdy egzekucja obejmuje tylko wybraną część majątku produkcyjnego, punktem odniesienia staje się położenie tej właśnie części.

Przykład

Pan Marek prowadzi gospodarstwo rolne, którego grunty leżą częściowo w okręgu jednego sądu rejonowego, a częściowo w okręgu sąsiedniego. Wierzyciel dysponujący tytułem wykonawczym chce prowadzić egzekucję przez zarząd przymusowy całego gospodarstwa. Ponieważ grunty położone są w okręgach dwóch sądów, to wierzyciel decyduje, do którego z nich skieruje wniosek - może wybrać sąd bliższy swojemu miejscu zamieszkania. Gdyby jednak egzekucja miała objąć wyłącznie wyodrębnioną fermę drobiu leżącą w okręgu jednego z tych sądów, wniosek należałoby złożyć właśnie w tym sądzie, w którego okręgu ferma się znajduje.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na kierowaniu wniosku do sądu według miejsca zamieszkania dłużnika, co nie odpowiada regule z art. 1064(4) KPC. Mylone bywa również pojęcie siedziby przedsiębiorstwa z adresem korespondencyjnym lub miejscem prowadzenia sprzedaży. Prawo wyboru wierzyciela nie jest zasadą ogólną - dotyczy wyłącznie przypadku, gdy gospodarstwo rolne leży w okręgach kilku sądów. Nie należy też zakładać, że egzekucja częściowa toczy się przed sądem właściwym dla całego przedsiębiorstwa, skoro przepis wyraźnie odsyła do położenia objętej egzekucją części. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności i pomoże ustalić właściwy sąd.