Art. 1064¹⁸.

Co stanowi przepis

Art. 1064(18) KPC przewiduje alternatywę dla licytacyjnego trybu zbycia majątku w egzekucji z przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego. Zgodnie z § 1 sąd może postanowić, na wniosek wierzyciela albo dłużnika, że sprzedaż nastąpi z wolnej ręki, a dokona jej zarządca ustanowiony w tym postępowaniu. Ustawodawca chroni interesy majątkowe stron przez regułę ceny minimalnej: sprzedaż nie może nastąpić poniżej wartości szacunkowej. Odstępstwo od tej granicy jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy zgodę wyrażą zarówno dłużnik, jak i wszyscy wierzyciele uczestniczący w postępowaniu. Paragraf 2 nakłada na sąd obowiązek wyznaczenia w postanowieniu terminu, w którym sprzedaż ma być dokonana, oraz określenia trybu wyszukania nabywcy, jeżeli same strony tego nie uzgodniły. Termin nie może być krótszy niż miesiąc ani dłuższy niż dwa miesiące, a jego bieg rozpoczyna się od dnia zamieszczenia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w toku egzekucji prowadzonej przeciwko dłużnikowi, której przedmiotem jest przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne jako zorganizowana całość, a nie pojedyncze składniki majątku. Warunkiem uruchomienia tego trybu jest wniosek - może go złożyć wierzyciel albo dłużnik, natomiast sąd nie działa tu z urzędu. Sąd ocenia zasadność wniosku i może, lecz nie musi, zdecydować o sprzedaży z wolnej ręki; jest to rozstrzygnięcie o charakterze uznaniowym. Konieczne jest wcześniejsze ustalenie wartości szacunkowej, ponieważ stanowi ona dolny próg ceny. Tryb ten bywa wybierany wtedy, gdy licytacja publiczna grozi obniżeniem ceny lub gdy istnieje realna szansa znalezienia nabywcy zainteresowanego kontynuowaniem działalności.

Przykład

Dłużnik prowadzi niewielki zakład produkcyjny, którego wartość szacunkowa została ustalona w toku postępowania. Wierzyciel składa wniosek o sprzedaż z wolnej ręki, wskazując, że kontrahent branżowy jest zainteresowany nabyciem zakładu wraz z załogą i kontraktami. Sąd wydaje postanowienie, wyznacza sześciotygodniowy termin na dokonanie sprzedaży i określa sposób poszukiwania nabywcy, ponieważ strony nie uzgodniły tego między sobą. Termin zaczyna biec od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, a zarządca może zawrzeć umowę tylko po cenie nie niższej niż wartość szacunkowa, chyba że dłużnik i wszyscy wierzyciele zgodzą się na niższą kwotę.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że sprzedaż z wolnej ręki oznacza swobodę negocjacji ceny - granicą pozostaje wartość szacunkowa. Drugim jest założenie, że wystarczy zgoda dłużnika i wierzyciela wnioskującego; przepis wymaga zgody wszystkich wierzycieli. Mylnie przyjmuje się także, że termin biegnie od daty postanowienia, podczas gdy art. 1064(18) § 2 KPC wiąże jego początek z publikacją ogłoszenia. Nie jest też trafne przekonanie, że sąd musi uwzględnić wniosek - decyzja należy do sądu. Wreszcie sprzedaży dokonuje zarządca, a nie samodzielnie dłużnik. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.