Art. 1064¹⁶.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1064(16) KPC reguluje relację między egzekucją prowadzoną z poszczególnych składników majątku a szczególnym trybem egzekucji przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jako całości. Zgodnie z § 1 okoliczność, że wobec dłużnika toczy się już egzekucja ze składników przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, w tym egzekucja administracyjna, nie stanowi przeszkody do wszczęcia egzekucji przez sprzedaż całego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa. Przepis wskazuje dwie podstawy takiego rozstrzygnięcia: wniosek dłużnika albo wierzyciela prowadzącego egzekucję oraz sytuację, w której jest oczywiste, że egzekucja przez sprzedaż doprowadzi do zaspokojenia wierzycieli, którzy wcześniej wszczęli egzekucję. Na postanowienie sądu w tym przedmiocie służy zażalenie. Paragraf 2 określa skutek: z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu wszczynającego egzekucję w tym trybie wcześniej wszczęte egzekucje umarza się, a dotychczasowi wierzyciele z mocy prawa przystępują do egzekucji prowadzonej według przepisów rozdziału o sprzedaży przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie wtedy, gdy majątek dłużnika ma charakter zorganizowanej całości gospodarczej, a jednocześnie toczy się już wobec niego jedna lub więcej egzekucji skierowanych do pojedynczych składników tego majątku. Przepis obejmuje wprost także egzekucję administracyjną, więc wcześniejsze działania organu administracyjnego nie zamykają drogi do trybu sprzedaży całości. Konieczne jest albo zgłoszenie wniosku przez dłużnika lub wierzyciela prowadzącego egzekucję, albo stwierdzenie przez sąd, że zaspokojenie wcześniejszych wierzycieli w tym trybie jest oczywiste. Rozstrzygnięcie należy do sądu i przybiera formę postanowienia, które podlega kontroli instancyjnej w drodze zażalenia. Skutki przewidziane w § 2 następują dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia, a nie z chwilą jego wydania.

Przykład zastosowania

Wobec przedsiębiorcy prowadzącego piekarnię prowadzone są dwie egzekucje: komornik zajął maszyny produkcyjne, a organ podatkowy w trybie administracyjnym zajął rachunek bankowy. Dłużnik składa wniosek o wszczęcie egzekucji przez sprzedaż całego przedsiębiorstwa, wskazując, że rozproszona wyprzedaż urządzeń zniszczy wartość firmy, natomiast sprzedaż zorganizowanej całości pozwoli uzyskać kwotę wystarczającą na spłatę wszystkich wierzycieli. Sąd, uznając przesłanki z art. 1064(16) § 1 KPC za spełnione, wydaje postanowienie wszczynające egzekucję w tym trybie. Po uprawomocnieniu się postanowienia wcześniejsze egzekucje zostają umorzone, a dotychczasowi wierzyciele, w tym organ podatkowy, z mocy prawa przystępują do egzekucji prowadzonej według przepisów o sprzedaży przedsiębiorstwa.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że wcześniejsze zajęcia komornicze lub administracyjne trwale blokują tryb sprzedaży całości - przepis stanowi wprost inaczej. Drugim nieporozumieniem jest sądzenie, że umorzenie wcześniejszych egzekucji pozbawia wierzycieli ochrony; w rzeczywistości przystępują oni do nowej egzekucji z mocy prawa, bez odrębnego wniosku. Trzecim jest pomijanie tego, że skutki z § 2 wiążą się z prawomocnością postanowienia, a nie z jego wydaniem. Warto też pamiętać, że sama wygoda dłużnika nie wystarcza - przy braku wniosku sąd bada, czy zaspokojenie wcześniejszych wierzycieli jest oczywiste. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.