Art. 1064¹⁴.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1064[14] KPC reguluje dwie podstawowe kwestie organizacyjne dotyczące szczególnego sposobu egzekucji, jakim jest sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego dłużnika. Po pierwsze, w § 1 przesądza, że ten rodzaj egzekucji należy do sądu, a nie do komornika działającego samodzielnie, i wskazuje sąd miejscowo właściwy. Jest nim sąd, w którego okręgu znajduje się siedziba przedsiębiorstwa dłużnika, a w przypadku gospodarstwa rolnego - sąd, w którego okręgu dłużnik to gospodarstwo posiada. Po drugie, § 2 zawiera odesłanie: do egzekucji przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji z nieruchomości, o ile przepisy rozdziału poświęconego temu sposobowi egzekucji nie stanowią inaczej. Oznacza to, że przepisy rozdziału szczególnego mają pierwszeństwo, a regulacja dotycząca nieruchomości uzupełnia luki.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy wierzyciel dysponujący tytułem wykonawczym dąży do zaspokojenia nie przez zajęcie pojedynczych składników majątku dłużnika, lecz przez sprzedaż całego przedsiębiorstwa albo gospodarstwa rolnego jako zorganizowanej całości. Taki sposób egzekucji bywa korzystniejszy, ponieważ zorganizowany zespół składników zwykle przedstawia wyższą wartość niż suma sprzedanych osobno maszyn, zapasów czy gruntów. Art. 1064[14] KPC nie tworzy samodzielnej podstawy do wszczęcia egzekucji, lecz porządkuje jej ramy: wskazuje właściwy sąd i zestaw przepisów posiłkowych. Odpowiednie stosowanie przepisów o egzekucji z nieruchomości oznacza, że nie przenosi się ich mechanicznie, lecz z uwzględnieniem specyfiki przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego.

Przykład

Wierzyciel ma prawomocny tytuł wykonawczy przeciwko przedsiębiorcy prowadzącemu zakład stolarski z siedzibą w okręgu jednego sądu, choć sam dłużnik mieszka w innym mieście. Wierzyciel wnosi o przeprowadzenie egzekucji przez sprzedaż przedsiębiorstwa, ponieważ ocenia, że zakład sprzedany w całości, wraz z halą, maszynami i kontraktami, da wyższą kwotę niż licytacja poszczególnych urządzeń. Zgodnie z art. 1064[14] § 1 KPC sprawa należy do sądu właściwego według siedziby przedsiębiorstwa, a nie miejsca zamieszkania dłużnika. W dalszych czynnościach, na przykład przy opisie i oszacowaniu czy przy przebiegu licytacji, sąd sięga odpowiednio po przepisy o egzekucji z nieruchomości, jeżeli przepisy szczególne nie regulują danej kwestii inaczej.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest kierowanie wniosku do sądu miejsca zamieszkania dłużnika - przepis wiąże właściwość z siedzibą przedsiębiorstwa lub położeniem gospodarstwa rolnego. Drugim jest przekonanie, że skoro stosuje się przepisy o egzekucji z nieruchomości, to postępowanie przebiega dokładnie tak samo; odesłanie ma charakter odpowiedni i ustępuje przepisom szczególnym rozdziału. Trzecim nieporozumieniem jest zakładanie, że sprzedaż przedsiębiorstwa oznacza automatyczne przejście wszystkich praw i obowiązków dłużnika na nabywcę - tej kwestii art. 1064[14] KPC nie rozstrzyga. Ponieważ ten sposób egzekucji jest złożony, w sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.