Art. 1063.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1063 KPC zawiera krótką, ale praktycznie istotną normę: w toku egzekucji świadczeń pieniężnych z nieruchomości Skarb Państwa nie składa rękojmi. Rękojmia w egzekucji z nieruchomości to kwota pieniężna, którą osoba chcąca przystąpić do licytacji musi wpłacić przed przetargiem jako zabezpieczenie tego, że będzie się wywiązywać z obowiązków nabywcy. Przepis wprowadza wyjątek podmiotowy od tej ogólnej zasady, zwalniając z tego obowiązku Skarb Państwa jako uczestnika postępowania egzekucyjnego. Uzasadnieniem takiego rozwiązania jest domniemana wypłacalność Skarbu Państwa - podmiot ten nie musi dodatkowo zabezpieczać przystąpienia do przetargu, ponieważ zabezpieczeniem jest samo mienie państwowe. Norma ma charakter bezwzględny w tym sensie, że nie zależy od uznania organu egzekucyjnego ani od zgody stron.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 1063 KPC znajduje zastosowanie wyłącznie w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym świadczeń pieniężnych, i to w tym jego trybie, w którym przedmiotem egzekucji jest nieruchomość. Warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest to, aby stroną lub uczestnikiem, od którego wymagano by rękojmi, był Skarb Państwa - a więc państwowa osoba prawna w znaczeniu ścisłym, reprezentowana przez właściwą jednostkę organizacyjną, na przykład starostę, dyrektora urzędu czy inny organ działający w imieniu Skarbu Państwa. Zwolnienie odnosi się do samego obowiązku wpłaty rękojmi, nie zaś do pozostałych wymogów formalnych związanych z udziałem w licytacji. Przepis jest wyjątkiem, więc nie należy go rozszerzać na inne podmioty publiczne, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Nie zmienia on także reguł dotyczących ceny nabycia ani terminów jej uiszczenia.

Przykład

Komornik prowadzi egzekucję z nieruchomości położonej przy drodze publicznej i wyznacza termin licytacji. Warunkiem przystąpienia do przetargu jest wpłata rękojmi w wysokości jednej dziesiątej sumy oszacowania, którą wnoszą wszyscy zainteresowani nabywcy. Do licytacji przystępuje również Skarb Państwa, reprezentowany przez uprawniony organ, zainteresowany nabyciem gruntu na cele publiczne. Na podstawie art. 1063 KPC Skarb Państwa zostaje dopuszczony do przetargu bez wpłacania rękojmi, choć pozostali licytanci muszą ją uiścić w wymaganym terminie i formie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że zwolnienie obejmuje każdą jednostkę sektora finansów publicznych, w tym gminę, powiat czy spółkę z udziałem państwa - przepis mówi wyłącznie o Skarbie Państwa. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie rękojmi z ceną nabycia; zwolnienie z rękojmi nie oznacza zwolnienia z obowiązku zapłaty ceny za nabytą nieruchomość. Trzecim jest przekonanie, że art. 1063 KPC daje Skarbowi Państwa pierwszeństwo w licytacji - przepis nie tworzy żadnego uprzywilejowania co do wyniku przetargu, a jedynie znosi wymóg finansowego zabezpieczenia udziału. Zdarza się także mylne rozciąganie tej normy na egzekucję z ruchomości lub na inne postępowania, choć jej zakres jest ograniczony do egzekucji świadczeń pieniężnych z nieruchomości. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o udział w konkretnej licytacji, warto skonsultować się z prawnikiem.