Art. 1057.

Co stanowi przepis

Art. 1057 KPC reguluje techniczną stronę zarządzenia i wykonania aresztu wobec dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z § 1 sąd, zarządzając wykonanie aresztu, nie poprzestaje na samym postanowieniu, lecz wydaje komornikowi nakaz na piśmie wraz z odpowiednim uzasadnieniem. Komornik, przystępując do wykonania nakazu, ma obowiązek doręczyć go dłużnikowi - dłużnik dowiaduje się zatem, na jakiej podstawie i z jakich powodów areszt jest wykonywany. Paragraf 2 wprowadza odrębny tryb dla dłużników pełniących służbę w wybranych formacjach: w takich wypadkach sąd nie kieruje nakazu do komornika, lecz zwraca się do dowódcy jednostki wojskowej albo do właściwego komendanta lub kierownika jednostki organizacyjnej Policji, Służby Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego lub Straży Granicznej, przesyłając w tym celu nakaz. Odrębnie uregulowano sytuację żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowisko służbowe w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego albo Służbie Wywiadu Wojskowego oraz funkcjonariuszy tych służb - tu sąd zwraca się do Szefa właściwej służby.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie dopiero wtedy, gdy sąd w toku postępowania egzekucyjnego zarządził wykonanie aresztu wobec dłużnika. Art. 1057 KPC nie określa przesłanek zastosowania aresztu, lecz sposób, w jaki decyzja sądu ma zostać wprowadzona w życie. Kluczowe jest ustalenie statusu dłużnika: jeżeli jest on żołnierzem w czynnej służbie wojskowej (z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie) albo funkcjonariuszem jednej z wymienionych formacji, uruchamia się tryb z § 2. W pozostałych przypadkach obowiązuje zasada ogólna z § 1, czyli nakaz kierowany do komornika i doręczany dłużnikowi przy przystąpieniu do wykonania. Wymóg uzasadnienia nakazu ma znaczenie gwarancyjne, ponieważ pozwala dłużnikowi poznać motywy rozstrzygnięcia.

Przykład

Sąd zarządza wykonanie aresztu wobec dłużnika, który uporczywie nie stosuje się do obowiązku nałożonego w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd sporządza pisemny nakaz z uzasadnieniem i przekazuje go komornikowi. Komornik, przystępując do czynności, wręcza dłużnikowi odpis nakazu, dzięki czemu dłużnik zna podstawę działania organu. Gdyby jednak ten sam dłużnik był funkcjonariuszem Straży Granicznej, sąd nie kierowałby nakazu do komornika, lecz przesłał go kierownikowi jednostki organizacyjnej, w której dłużnik pełni służbę.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że areszt z art. 1057 KPC to kara za przestępstwo - jest to środek przymusu w postępowaniu cywilnym, a nie sankcja karna. Drugim jest założenie, że komornik może działać na podstawie ustnego polecenia sądu; przepis wyraźnie wymaga formy pisemnej i uzasadnienia. Trzecim nieporozumieniem jest pomijanie doręczenia nakazu dłużnikowi, które musi nastąpić wraz z przystąpieniem do wykonania. Wreszcie mylnie przyjmuje się, że tryb służbowy z § 2 obejmuje wszystkich żołnierzy - ustawa wyłącza z niego terytorialną służbę wojskową pełnioną dyspozycyjnie. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena statusu dłużnika i prawidłowości trybu wykonania aresztu wymaga analizy akt konkretnego postępowania.