Art. 1055.

Co stanowi przepis

Art. 1055 KPC określa katalog postanowień wydawanych przez sąd w toku egzekucji świadczeń niepieniężnych, od których stronie przysługuje zażalenie. Chodzi o postanowienia co do wezwania dłużnika do wykonania czynności, co do zagrożenia grzywną oraz zamiany grzywny na areszt, a także co do zabezpieczenia szkody wierzyciela. Przepis obejmuje ponadto postanowienia, o których mowa w art. 1050(1) § 1-3 oraz w art. 1051(1) § 1 i 2 KPC, dotyczące zbiegu środków przymusu i szczególnych rozstrzygnięć w tym trybie. Zażalenie jest zwyczajnym środkiem zaskarżenia, który pozwala poddać kontroli rozstrzygnięcie sądu bez czekania na zakończenie całego postępowania. Istotne jest, że art. 1055 KPC posługuje się sformułowaniem "co do", a więc zaskarżalne jest zarówno postanowienie uwzględniające wniosek, jak i oddalające go.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym świadczeń niepieniężnych, w którym to sąd, a nie komornik, stosuje środki przymuszające dłużnika do określonego zachowania. Zastosowanie znajdzie więc wtedy, gdy sąd wzywa dłużnika do wykonania czynności w wyznaczonym terminie, zagraża mu grzywną na wypadek niewykonania obowiązku, zamienia nieuiszczoną grzywnę na areszt albo rozstrzyga o zabezpieczeniu szkody wierzyciela. Legitymacja do wniesienia zażalenia przysługuje stronie, której prawa rozstrzygnięcie dotyka, a więc zarówno dłużnikowi, jak i wierzycielowi. Termin i tryb wniesienia zażalenia wynikają z ogólnych przepisów o zażaleniu, a samo zażalenie wnosi się za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżone postanowienie. Poza wyliczeniem z art. 1055 KPC inne czynności sądu w tym postępowaniu co do zasady nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu.

Przykład

Wierzyciel uzyskał tytuł wykonawczy zobowiązujący sąsiada do usunięcia samowolnie postawionego ogrodzenia. Sąd wezwał dłużnika do wykonania tej czynności w terminie miesiąca, zagrażając mu grzywną na wypadek bezskutecznego upływu terminu. Dłużnik uważa, że obowiązek został już wykonany, a wysokość zagrożonej grzywny jest nieadekwatna, i dlatego wnosi zażalenie na to postanowienie w oparciu o art. 1055 KPC. Gdyby sąd następnie zamienił nieuiszczoną grzywnę na areszt, także to rozstrzygnięcie dłużnik mógłby zaskarżyć zażaleniem.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że wniesienie zażalenia automatycznie wstrzymuje wykonanie zaskarżonego postanowienia - o wstrzymaniu decydują odrębne regulacje procesowe. Drugim jest traktowanie art. 1055 KPC jako podstawy do kwestionowania samego tytułu wykonawczego; zażalenie służy kontroli postanowienia sądu w toku egzekucji, a nie ponownemu badaniu zasadności zasądzonego obowiązku. Bywa też mylone zażalenie ze skargą na czynności komornika, która dotyczy zupełnie innych czynności i innego organu. Wreszcie strony zapominają, że katalog z art. 1055 KPC jest zamknięty, więc nie każde postanowienie wydane w tym postępowaniu da się zaskarżyć. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni dopuszczalność i zasadność środka zaskarżenia.