Art. 1052.

Co stanowi przepis

Art. 1052 KPC wyznacza granice finansowe przymuszania dłużnika grzywną w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym świadczeń niepieniężnych. Zgodnie z jego treścią w jednym postanowieniu sąd może wymierzyć grzywnę nie wyższą niż piętnaście tysięcy złotych. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której dwukrotne wymierzenie grzywny okazało się nieskuteczne - wtedy przepis nie ogranicza sądu wskazaną kwotą jednostkową. Niezależnie od liczby wydanych postanowień ogólna suma grzywien w tej samej sprawie nie może przewyższać miliona złotych. Ostatnie zdanie przepisu przewiduje, że w razie wykonania czynności przez dłużnika albo umorzenia postępowania grzywny niezapłacone do tego czasu ulegają umorzeniu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma ta znajduje zastosowanie tam, gdzie sąd posługuje się grzywną jako środkiem przymusu zmierzającym do skłonienia dłużnika do zachowania zgodnego z treścią tytułu wykonawczego. Chodzi więc o sytuacje, w których liczy się osobiste działanie lub zaniechanie dłużnika, a nie odebranie mu określonej sumy pieniędzy. Przepis działa dwutorowo: wyznacza pułap pojedynczej grzywny oraz łączny limit obciążeń w tej samej sprawie, co zapobiega bezterminowemu narastaniu sankcji. Istotne jest, że grzywna ma charakter przymuszający, a nie odwetowy - z chwilą osiągnięcia celu, czyli wykonania czynności, odpada podstawa do jej egzekwowania. Umorzenie postępowania wywołuje ten sam skutek wobec grzywien jeszcze niezapłaconych.

Przykład

Sąd zobowiązał dłużnika do usunięcia z portalu wpisu naruszającego dobra osobiste wierzyciela. Ponieważ dłużnik zignorował wezwanie, sąd wymierzył mu grzywnę w kwocie mieszczącej się w granicy piętnastu tysięcy złotych, wyznaczając nowy termin na wykonanie czynności. Dłużnik nadal nie zareagował, więc sąd wymierzył kolejną grzywnę, cały czas pilnując, aby suma obciążeń w tej sprawie nie przekroczyła miliona złotych. Gdy dłużnik ostatecznie usunął wpis, grzywny, których jeszcze nie zapłacił, uległy umorzeniu z mocy art. 1052 KPC, choć kwoty wcześniej uiszczone nie podlegają zwrotowi na tej podstawie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że limit piętnastu tysięcy złotych dotyczy całego postępowania - w rzeczywistości odnosi się do jednego postanowienia, a granicą całościową jest milion złotych. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie grzywny jako świadczenia należnego wierzycielowi; grzywna nie stanowi odszkodowania ani zapłaty na jego rzecz. Trzeci błąd polega na założeniu, że późniejsze wykonanie obowiązku automatycznie usuwa wszystkie skutki finansowe - przepis wyraźnie mówi o umorzeniu grzywien niezapłaconych do tego czasu. Wreszcie mylne jest przekonanie, że sąd zawsze musi poprzestać na kwocie piętnastu tysięcy złotych, skoro przepis przewiduje odstępstwo po dwukrotnej nieskuteczności grzywny. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy w grę wchodzą wysokie kwoty lub wniosek o umorzenie postępowania, warto skonsultować się z prawnikiem.